"Green but not clean" ofwel "Groen onfatsoen"

Waarom een alomvattende herziening van de Groene Doos subsidies noodzakelijk is
Gezamenlijke NGO-informatie, november 2005

Uitgevers : Action Aid international; Caritas internationalis; CIDSE, Coopération internationale pour le Développement et la Solidarité en Oxfam international.

Volgens de definitie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) mogen subsidies die behoren tot de Groene Doos de handel niet verstoren. Anders gezegd, subsidies die door de WTO zijn toegelaten tot de Groene Doos verstoren in de ogen van WTO de handel niet. Het begrip Groene Doos heeft betekenis binnen de Overeenkomst inzake Landbouw, zoals die in de WTO bestaat sinds het afsluiten van de Uruguay Ronde, eind 1994.

Naar de mening van de organisaties, ActionAid, Caritas, CIDSE en Oxfam, gebruiken de VS en de EU de Groene Doos om de ondersteuning van hun landbouw te rechtvaardigen terwijl het manifest is dat die subsidies wel handelsverstorend zijn en ernstige schade toebrengen aan de boeren in ontwikkelingslanden.

Zij oordelen dat jaarlijks 40 miljard $ uit de Groene Doos handelsverstorend is en de eigen WTO-regels breekt. Verder stellen zij dat alleen subsidies die ten goede komen aan sociale doelen, of aan het milieu of aan plattelandsontwikkeling terecht mogen worden gerekend tot de Groene Doos.

Wat zit er in de Groene Doos ?

Aan EU-zijde zit er bijna 50 miljard Euro jaarlijks in de Groene Doos, zodra de laatste hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, GLB, volledig zal zijn doorgevoerd (2006-2007). De VS maken melding van 50,7 miljard $ als hun jaarlijks deel van de Groene Doos.

Niet alles wat valt onder deze reusachtige bedragen, kan worden aangemerkt als handelsverstorend. Er behoort ook EU-geld bij dat wordt gebruikt voor ondersteuning van brede sociale doelen die samenhangen met de landbouw, zoals plattelandsontwikkeling en milieubescherming. Tesamen gaat het om ca 10% van het EU-landbouwbudget. Daarnaast gaat een belangrijk deel van het EU-budget naar productiebeheersing.

In de VS gaat 33 miljard $ naar binnenlandse programma's van voedselbonnen die echt bestemd zijn voor behoeftige mensen. Van dit geld kan niet gezegd worden dat het de handel verstoort.

Maar de rest – in zijn geheel gezien is dat meer dan 50% - is zonder meer ten nadele van de boeren in de Derde Wereld. De EU is daarbij een grotere zondaar dan de VS. Naar de mening van de gezamenlijke NGO's is naar rato van de huidige wisselkoers het EU-budget voor 22 miljard $ ten onrechte opgenomen in de Groene Doos; het VS-budget voor ca 18 miljard $.

Als in de EU de bedrijfstoeslag binnen nu en twee jaar eenmaal is ingevoerd, dan gaat er 25 miljard Euro naar toe (waarvan 14 miljard Euro gerelateerd aan vroegere graanproducties). Investeringssteun zal 5 miljard Euro bedragen. Aan plattelandsontwikkeling, sociale steun en milieumaatregelen ca 5 miljard Euro. De overige 15 miljard Euro zitten in hoofdzaak in de ondersteuning van de sectoren zuivel, suiker, granen en rundvlees; en natuurlijk ook in algemene kosten om het systeem draaiende te houden.

De Groene Doos en dumping

Veel geld uit de Groene Doos moedigt aan tot resp. geeft kansen aan grotere productie dan de regionale markt vraagt, immers het werkt sterk kostprijsverlagend en biedt daardoor toegang tot de wereldmarkt ondanks het feit dat de arbeidskosten in de EU hoger liggen dan in derdewereldlanden. De kostprijsverlaging is dermate dat zelfs de extra kost van intercontinentaal transport geen belemmering vormt. Het geld uit de Groene Doos werkt dus dumping in de hand en drukt boeren in de DW weg uit hun lokale markten.

Om een voorbeeld te geven : volgens een studie van de Australische regering zou een halvering op de wereldmarkt van het volume van EU- en VS-zuivelproducten de prijs in die sector met 34% doen stijgen, waardoor de kans dat importen van die producten lokale boerenmarkten in de Derde Wereld verstoren aanzienlijk kleiner wordt.

Herziening van de Groene Doos

De gezamenlijke NGO's vragen dat de Groene Doos wordt opgeschoond en dat dit zou gebeuren door of onder toezicht van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN (FAO).

Zij stellen voor dat :