Dorpen te koop

Harkishanpura was een onbekend dorp in het district Bathinda in de staat Punjab in Noordwest-India. Het kwam plotseling in het nieuws toen de dorpsraad aankondigde dat het dorp te koop stond. Dat was in januari 2001; nooit eerder was zoiets voorgekomen. Sindsdien staan nog vijf andere dorpen in de Punjab te koop – de Punjab, de graankom van het land.

Wat begon als een geïsoleerd en extreem geval van plattelandsellende verspreidt zich nu langzaam maar zeker over het land. In december 2005 bood het dorp Dorli in het district Wardha van de staat Maharashtra zich als eerste buiten het gebied van de agrarische koploper Punjab – de voorbode van de Groene Revolutie in India – te koop aan. Met overal aangeplakte affiches en de slogan "het dorp Dorli is te koop", geschilderd op de ruggen van het vee en op bomen, wordt wat eerst een bizar verhaal leek, nu een droevige en wijdverspreide realiteit.

Het dorp Dorli heeft 270 inwoners, 500 stuks vee, en bijna 250 ha landbouwgronden. Iedere dorpeling, de kinderen inbegrepen, heeft een schuld van 30.000 roepie (700 Euro).

Een paar weken later nodigden honderden bewoners van het dorp Chingapur in de Yeotmal-streek van Maharashtra de president van India en zijn eerste minister uit voor de opening van een markt van mensennieren. De dorpelingen die hun groeiende rekeningen niet konden betalen, hadden besloten tot een massale verkoop van nieren. In naburige dorpen is de situatie niet beter. De landbouwellende is alom.

In het naburige dorp Shivani Rekhailapur staat op spandoeken te lezen : "Dit dorp staat op het punt om in de verkoop te gaan. Sta ons toe om massaal zelfmoord te plegen." De schulden op het platteland hebben zulke alarmerende proporties aangenomen dat dorpsgemeenschappen niet alleen gedwongen worden lichaamsorganen te verkopen maar ook hun grond – bereid als ze zijn om afstand te doen van hun middelen tot economische zekerheid.

Malsinghwala is een dorpje in het Mansa-district van de Punjab. Het dorp staat voor 50 miljoen roepie in de schuld bij banken en voor 25 miljoen roepie bij particuliere geldschieters en commissionairs. "We zitten tot onze nek in de schulden. Wij hebben geen andere keuze dan onze gronden te verkopen," zegt het hoofd van de dorpsraad, Jasbir Singh. Hij toont het besluit van de dorpsraad dat de verkoop goedkeurt en zegt dat ieder van de 4000 inwoners een schuld heeft van 13.000 roepie. Met teruglopende oogstopbrengsten en geen ander vooruitzicht op de terugbetaling van openstaande schulden, heeft het dorp besloten zijn troeven te verkopen, bestaande uit 730 ha grond.

Harkishanpura in het Bathinda-district staat nu vijf jaar te koop en wacht nog steeds op zijn koper. Zoals ieder ander dorp in de welvarende Punjab heeft Harkishanpura niets wat erop wijst dat het van andere verschilt. Met zo'n 125 gezinnen en 475 ha land blijft het dorp hoe dan ook zwoegen om te overleven. Toenemende schuldenlast en de onverschilligheid van de regering van Punjab duwt langzaam maar zeker verschillende dorpen in de omgeving in een ernstige socio-economische crisis.

Bhuttal Kalan in het Sangrur-district heeft 400 ha; het naburige Bhuttal Khurd bijna 500 ha. Op 80% van de dorpsgronden rust al een hypotheek van geldschieters en commissionairs. Terwijl beide dorpen klaar zijn voor de verkoop, is de situatie in de naburige dorpen niet beter. "De situatie is alarmerend. Maar niemand schijnt aandacht te hebben voor onze noodkreet," zegt Hardayal Singh, sarpanch van het nabijgelegen dorp Govindpura Jawaharwala. Geen wonder dat 40% van de boeren uit de landbouw wil stappen, volgens het laatste rapport van de NSSO, Nationale organisatie voor steekproefsgewijs onderzoek.

En toch is het geweten van 's werelds grootste democratie er niet door geschokt. Er was geen publieke woede toen eerdere rapporten aantoonden dat 65 van de 243 boeren die in de Vidhrabha-streek van Maharashtra - in 2004 alleen - zelfmoord pleegden, schulden hadden van niet meer dan 8.000 roepie (175 Euro). Dat Meena Prakash Rechpade, de weduwe van de 36-jarige boer Prakash uit het dorp Dhanori in de buurt van Warha in Maharashtra geen geld had om de uitvaart van haar man te regelen, leidde nauwelijks tot reacties. Toch koos deze man voor de dodelijke stap om te ontsnappen aan de ellende van de Groene Revolutie. Afgezien van routineus onderzoek en idem beloften, zijn zulke verhalen niet in staat gebleken de natie te beroeren.

Niet alleen in Punjab en Maharashtra verhuizen tienduizenden boeren ieder seizoen op zoek naar klusjes in stedelijke gebieden elders in het land. Moffusil-kranten [in de taal Telugu] in het centrum van de cyberstaat – want zo wil Andhra Pradesh in Zuid-India genoemd worden – staan vol advertenties om mensen aan te sporen hun gouden en zilveren eigendommen te verpanden. In Karnataka waar het zelfmoordpercentage onder de boeren eveneens hoog is, heeft de overmatige aandacht voor technologie een groot percentage van de boerende bevolkingsgroepen alleen maar afgehouden van economische groei en ontwikkeling. Het is een grote tragedie dat beide staten zijn veranderd in een nationaal kapitaal van schaamte voor de boerenellende die zichtbaar wordt door het toenemend aantal zelfmoordgevallen op het platteland.

Terwijl de rurale ellende voortdurend toeneemt zien we tot ons verdriet dat de regering geen weet heeft van de redenen waarom de agrarische crisis verergert. Evenmin wordt er enige poging gedaan door agrarische wetenschappers, economen of sociologen om voorstellen te doen om een eind te maken aan deze beschamende smet op de beeldvorming van het land. De reden ligt voor de hand. Niemand heeft de politiek moed om de vinger te leggen op de fundamentele oorzaak achter het instorten van de Groene Revolutie. Dit verergerde niet alleen de crisis die leidde tot een milieuramp maar verwoestte ook het landelijke bestaan van miljoenen.

De alarmbel luidt nu al een tijdje. Bijna een decennium is de groei eruit in de landbouwproductie en heeft zich een weg omlaag ingezet. Dit is allemaal gebeurd op een ogenblik dat de op hoge inputs gebaseerde technologie de gronden al heeft uitgeput en er tenslotte toe heeft geleid dat ze naar adem snakken. De watergulzige teelten trekken het grondwater weg en de markten falen om de boeren te redden van een ineenstorting van de landbouwsystemen. Door geen oog te hebben voor de kritische samenhang tussen landbouwproductie en de toegang tot voedsel – door het verleggen van de aandacht naar agro-processing gekoppeld aan buitenlandse investeringen en export – moest dit wel gebeuren.

Terwijl de kosten van inputs met de jaren toenamen en de boeren aanzetten tot het aangaan van meer leningen, veranderden de productie-opbrengsten niet. De verhouding tussen input en output kwam op zijn kop te staan en onderwijl raakten een groot aantal boeren steeds dieper in de schulden. Een recent UNCTAD-rapport laat zien dat de landbouwproducten nog altijd verkocht worden aan prijzen van 1985. Met andere woorden de prijzen die de boeren vandaag krijgen zijn nog gelijk aan die van 20 jaar geleden.

De apathie is zo groot dat men zonder zich eerst te overtuigen waarom en hoe de boerderijbalans fout liep en zonder te leren van de bloedige nasleep van de Groene Revolutie, een tweede groene revolutie afdwingt die de afhankelijkheid van externe inputs zal doen toenemen en het kostenplaatje voor de boeren nog zal verhogen. De tweede Groene Revolutie heeft alle ingrediënten om de huidige duurzaamheidscrisis aan te scherpen en de marginalisering van de boerengemeenschappen te bespoedigen.

Agrarische hervormingen die nu worden geïntroduceerd omwille van toenemende voedselproductie en het verlagen van de prijsrisico's waarmee de boeren voortdurend worden geconfronteerd, leidt eigenlijk tot een vernietiging van de productiecapaciteit van de landerijen en zou de oorzaak kunnen zijn van een verdere marginalisering van de boerengemeenschappen. Het aanmoedigen van contract-farming, van handel in futures van agrarische grondstoffen [een vorm van voorverkoop terwijl er nog niet geoogst is], leasing van gronden, het vormen van bedrijven die land uitwisselen, toekenning van woon-en-kostgrondjes [homestead-cum-garden plots], directe inkoop van landbouwgrondstoffen, en het opzetten van speciale inkoopcentra zal een meerderheid van de 600 miljoen boeren uit de landbouw verdrijven.

"Dorp te koop" zul je voortaan overal in het landschap van India tegenkomen.

(Devinder Sharma is schrijver en commentator, gevestigd in New Delhi)