Honden en banktempels

De rek is er uit. De voedselmarkt krimpt, ook al stijgt jaarlijks en wereldwijd het aantal hongerende mensen met enkele miljoenen. Helaas, ze hebben geen koopkracht. Voedsel is blijkbaar nog altijd geen basisrecht, maar een verworvenheid als je geld hebt. Dat weten de voedselmulti’s maar al te goed. En nu de hevige concurrentie van de zogenaamde ‘groene’ energie er aan komt, is het hek helemààl van de dam. De grondstoffen voor de voedingsindustrie worden de laatste maanden duurder, omdat – na de ‘bio’-industrie - de ‘bio’-energie op hetzelfde graan en co zit te vlassen. Unilever waarschuwde al voor het fenomeen. Voedsel zou duurder worden, want de prijzen van hun grondstof –waar ze al decennialang goud op verdienen - stijgen.

Al enkele jaren wijkt die belaagde voedingsindustrie uit naar de lucratieve business van honden- en kattenvoer. Internationaal voeren ze een gevecht op leven en dood om de beste brokken uit de hondentrog weg te grissen. Zelfs Mars laat zich niet ongelegen in deze strijd. Als je de supermarkten binnenstapt, dan zie je in één oogopslag waar het om gaat: de rekken met honden- en kattenvoer zijn er langer dan de schappen met tandpasta. Nochtans is deze laatste afdeling ook meer dan behoorlijk gevuld.

Armen en daklozen hebben dikwijls honden. Zíj eten wel geen dure brokken uit een proper hondenbord. Ze schuimen straten en pleinen af, op zoek naar eten tussen het afval. Zoals hun baasjes. Zouden zij de indrukwekkende vleesbrokken krijgen die de Braziliaanse middenklasser in zijn dagelijks restaurantbezoek achterlaat? Want, ja, er wordt hier nogal een vracht aan vlees en ander goed voedsel weg gekieperd.

Hondenman

Deze muizenissen bezetten me, terwijl  ik in het commerciële hart van São Paulo rondkuier. Op zoek naar boekhandels, die het sojaboek willen slijten. Ik stap enkele Shoppingcentra binnen, tot en met Shopping Frei Caneca. Broeder Caneca dus. Inderdaad, zelfs Freis worden ingeschakeld in de Big Business. Business als de wérkelijk heersende religie, hoe kerkelijk-religieus dit land op het eerste gezicht ook mag lijken.

Plots duikt voor mij een grote zak op, met een dakloze er onder. Zijn hele hebben en houden zit er in. Het opschrift van de zak luidt: hondenvoer. Zou de man er ooit van gegeten hebben? Of vond hij gewoon de zak in de afvalhoop van bemiddelde mensen?

Het concrete aanschijn van deze hondenman laat me niet los, als ik op de luxueuze Avenida Paulista tegen een grasperkje aanloop. Keurig onderhouden.Gras met palm- en enkele andere bomen in een steenwoestijn met 18 miljoen mensen. Er staat een bord bij:: ‘Condomínio Cetenco Plaza – Torre Norte’ met de oproep: ‘Conserva este área’.Op de toren staat ook nog eens juichend: ‘Tribunal regional federal’. Iemand zette een opvallend vraagteken bij ‘conserva/bewaar’. Mag ik mee vraagtekens zetten bij wat ik opzuig in deze Avenida van banken en shoppingcentra?

Op het Engelse gras prijkt een ander plakkaatje: “Favor não pisa na grama. Proibido an entrade de caes. Jardim tratado com produto tóxico./ Het gras niet betreden, a.u.b. . Verboden voor honden. Tuin bewerkt met giftig product.”

Juist op dat moment komt de zak met de man voorbij. Ik probeer zijn ogen te vinden. Hij mag hier niet kakken. Te vuil, maar ook meteen gevaarlijk. Gif aan de billen is niet gezond. Ik moet aan de Goede Bijstandskerk in Brussel denken. Die is heel de dag open. Het puike toilet wordt speciaal opengelaten voor daklozen. Met of zonder hond. Goede Bijstand als Goede Stoelgang. Als je niet op het gras of in de stations terecht kan, dan kan je als dakloze in een grootstad inderdaad geen kant op. Een kerk kan ontlasting geven.

Banktempel Personnalité

Ik val van de ene verbazing in de andere. Nog aan’t bekomen van het giftige gras, zie ik een dame driftig foto’s trekken. Van een tempel. Een banktempel. En verder nog iemand en nog iemand. Allen GSM in aanslag om een bizarre tempel, bedekt met sneeuw en ijs, te fotograferen. Op het balkon van de tempel staan meisjes als jonge priesteressen in lange gewaden hun nieuwjaarsbrief voor te lezen. Of is het een kerstbrief?

Ik ga kijken. Het is 28 °, maar ik passeer wel een Kerstman en sneeuwman. Bij het overschrijven van de vredesboodschap krijg ik bijna een zonneslag:

Mensagem de Natal

Me da a sua mão e juntos vamos desejar o mundo de Paz, Harmonia e Amor.

Bote fé pro desejo se realizar América, Europa, África, Ásia, China e Japão.

Somos iguais, direitos iguais.

Temos o mesmo coração.

Desejo de criança é como estrela lá no céu.

Brilham forte.

Na noite de natal é nosso direito ser feliz aonde for

Toda criança merece um mundo só de Paz e Amor”

“Kerstboodschap

Geef me je hand en samen gaan we een wereld van Vrede, Harmonie en Liefde wensen.

Geloof heel sterk zodat deze wens waar wordt in Amerika, Europa, Afrika, Azië, China en Japan.

We zijn gelijk, we hebben gelijke rechten.

We hebben eenzelfde hart.

Een kinderwens is als een ster aan de hemel.

Ze schitteren sterk.

In de Kerstnacht is het ons recht om gelukkig te zijn waar wij ons ook bevinden.

Elk kind verdient een wereld met alleen maar Vrede en Liefde.”

Een veiligheidswachter komt even kijken wat ik daar zo lang bij de priesteressen uithang.

Hij moet de tempel van ‘Itaú, personnalité’ bewaken.

Ik vraag: “Waarom in het Frans?! ‘Personnalité’ ?”

“Het is hier een bank voor ondernemers.”

“Ah, vandaar het Frans.” Sinds de 19e eeuw met de keizers Dom Pedro I en II is voor de Braziliaanse elite het Frans de voertaal. Parijs het icoon van de stad der steden. Blijkbaar geilen de ondernemers anno 2006 in dezelfde lijn verder, maar zijn China en India er bij gekomen als ‘continenten’. Ze laten de kinderen vroom voorlezen: “We zijn gelijk, we hebben gelijke rechten.” Ja, straathond en ondernemer, we zijn gelijk.

Waar zijn de kruimels voor de honden?

Ik laat nog een laatste blik vallen op de banner van Itaú Personnalité:

“Um Natal perfeito para você. Shows diária até 5 de janeiro entre 18 horas en 20 horas 30. Cada 20 minutos.”

Sneeuwman en wachter groeten me. The show must go on.

De 20 minuten zijn blijkbaar gepasseerd, want plots beginnen de Kerstman en de Sneeuwman te spreken en te bewegen. De kinderen zingen hun lied. De tempel spuwt sneeuw. Waarlijk, dit is voor mij een ‘perfecte Kerstmis’. Ik kan er dan wel van walgen, de Brazilianen staan in bosjes met hun kinderen te genieten. Hun gezicht straalt als bij een gedaanteverandering. Eles adoram. Wie ben ik wel dat ik hier vragen zou bij stellen!? In Kerstmis wordt expliciet uitgebeeld wat een heel jaar lang wordt uitgeleefd: de Wijzen en de Wijsheid komen van elders. Brazilië: spiegel van Europa. Brazilië: spiegel van de Verenigde Staten van Amerika. Naar waar is de ziel van de Indio gevlucht? Waar is de ziel van de Negro verstopt?

Ik zie geen kruimels onder tafel. Geen kruimels voor de honden.

Er liggen alleen maar grote kerstpakken voor de bankiers en hun klanten.

Verslagen neem ik de metro naar busstation Tietê. Aan station Armênia zie ik de kerk ‘Igreja internacional da graça de Deus’.

Inderdaad, de geldreligie is een internationale kerk (1). Met zijn tempels, zijn priesters en priesteressen. Zijn sneeuwmannen en zijn bewakers. Zijn giftig Engels gras en wuivende palmbomen. Voor enkelen; ten koste van velen. Graças à Deus.

Achter het busstation neem ik mijn almoço. Middagmaal in een volksbuurt.

Een verademing. Het loopt er vol honden. Kruimels. Geen priesteressen. Geen foto’s.

Een colablikje gunt me een troostende knipoog: ‘Viva o lado Coca Cola da vida.’

Aan welke kant sta ik?
Luc Vankrunkelsven, 27 november 2006.