‘Rijst en bonen’ hebben het onverwachte resultaat van eiwitten te genereren, die evenwaardig zijn aan vlees. Elke dag deze combinatie op je bord vinden, is niet erg spannend, maar de doorsnee boer of consument weet amper wat er in zijn omgeving nog aan eetbaars en lekkers groeit.

Gelukkig zijn wetenschappers éindelijk op stap om te ontdekken wat ons dagelijks in onze leefomgeving ontgaat. Een aantal onbekende planten met heel bijzondere kwaliteiten zouden wel eens een deelantwoord kunnen zijn op honger in de wereld en een extra-inkomen voor kleinschalige producenten, die van (agro)biodiversiteit houden.

Onlangs werd hier in Curitiba over dit thema gedebatteerd op het 56^ste Braziliaans Botanisch Congres. Valdely Kinupp, een wetenschapper i.v.m. alternatieve planten aan de federale universiteit van Rio Grande do Sul, stelt: “Er heerst een gastronomisch imperialisme. Van de gewassen die wereldwijd worden geconsumeerd, zijn er 52 % afkomstig uit Eurazië. Uit de ‘nieuwe tropen’ (Latijns-Amerika) amper 18 %.” Volgens de Argentijnse wetenschapper Eduardo Rapoport gaat die regel niet op voor de sierplanten: “Van deze ‘espécies ornamentais’ zijn 43 % afkomstig van Latijns-Amerika en maar 10 % van Europa en Azië.” Vreemd toch, want volgens de ‘lijst van Vavilov’ ⁽¹⁾ zijn juist heel wat genen te vinden in het Andesgebergte, in Brazilië en in Paraguay.

Kinupp: “Gemiddeld worden maar een 100 plantensoorten geconsumeerd uit het universum van 17.000 soorten die ons ter beschikking staan.”

“En is er dan geen gevaar voor vergiftiging, als mensen zomaar allerlei planten beginnen te eten?”

Kinupp: “We moeten maar eens testen doen in laboratoria om te zien hoe het zit met de giftigheid van bepaalde planten. Maar mag ik er aan herinneren dat sommige varianten van feijão ook giftig zijn, als ze niet op een correcte manier worden klaargemaakt.”

Om het voedselimperialisme tegen te gaan, gaat hij een boek uitgeven over botanische gastronomie.

Op het congres passeerden heel wat planten en hun kwaliteiten de revue. Het meest opvallende waren toch wel de voedingskwaliteiten van ora-pro-nóbis (Pereskia aculeata) ⁽²⁾. Het is een voedzame groente, een atypische cactusachtige eigenlijk, die 17,4 % tot 25,5% aan eiwitten kan bevatten. Dat is uiteraard wel minder dan de 37 % van de meeste sojavariëteiten, maar het is toch behoorlijk hoog. En dat terwijl het in sommige regio’s zomaar staat te groeien. In deelstaat Minas Gerais blijken heel wat keukenpieten het gelukkig toch wel te kennen.

Zouden er bij de 17.000 planten, die ons gegeven zijn, niet nog wat meer zitten die ons gezond en wel op de been kunnen houden? Kunnen we niet met nieuwe creativiteit en met zijn allen het uitputtende en verstikkende voedselimperialisme te lijf gaan?

Van boer tot bord.

Luc Vankrunkelsven, Curitiba, 11 november 2005.