|
In voorgaande ‘soja’flitsen is al voldoende uit de doeken gedaan hoe het sociale en ecologische drama zich in Brazilië voltrekt. En hoe de wondere sojaboon daarmee te maken heeft.
Tijd dus om breedvoerig naar alternatieven te kijken. En die zijn er hier in Brazilië en masse.
- Weinig landen bezitten zo’n biodiversiteit.
- Weinig landen bezitten zo’n agrobiodiversiteit.
- Weinig landen herbergen zo’n gemengd, maar creatief en levenslustig volk!
Als we die drie gegevens nu eens combineren en zien wat er dan allemaal te voorschijn komt?
Kijken we eerst naar het volk. Wat eten de gewone mensen van oudsher?
Arroz com feijão. Rijst met bonen.
Toegegeven, geen grote diversiteit met groenten en fruit, maar wel bijzonder voedzaam.
In deze tijd van bang afwachten hoe het met heel de vleessector afloopt (alarm omwille van Mond- en Klauwzeer in Brazilië en wereldwijde angst voor een pandemie van de vogelgriep), is het goed om bij dit basisvoedsel stil te staan.
Riten bij het opstaan
In Zuid Brazilië is één van de eerste daden bij het opstaan: warm water opzetten en de chimarão met erva maté klaarmaken.
Als een rite van verbondenheid gaat deze typische theepot – erfenis van de Guarani – rond. Een stille groet aan de dag, aan jezelf en aan elkaar.
Tweede act in vele gezinnen is nog altijd het wassen van de typische Braziliaanse, zwart-bruine bonen, de feijão. Brazilianen eten twee keer per dag warm: ‘o almoço’, ’s middags en ‘a jantar’, ’s avonds. Boterhammen meenemen naar het werk is uitgesloten. In de drukbezochte restaurants kan je goedkoop eten. Telkens is daar een overvloed aan vlees, groenten en fruit te vinden. Maar ook dus – nog steeds – het basisvoedsel ‘aroz com feijão’. Wie thuis eet, eet ’s middags warm en warmt ’s avonds terug op. Er moet dus ’s ochtends wel een hele portie feijão klaargemaakt worden. Vele hedendaagse gerechten met feijão stammen eigenlijk nog uit de slaventijd. Een slaaf was tenslotte een investering en werd goed verzorgd, zoals een paard goed verzorgd wordt om te kunnen presteren. De ‘goede verzorging’ bestond uiteraard uit de afval van ’s heren dis: ingewanden, beentjes en zenuwen. Het gaf het ontstaan aan de gerechten feijoada, sarapatel, vatapá.
“Maar, sojabonen zijn toch óók bonen! Waarom eten ze die dan niet?” Welnu, tijdens de gloriejaren van de Groene Revolutie sponsorde de Wereldbank hier in Zuid Brazilië heel wat projecten om de Brazilianen soja te doen eten. Het is hen niet gelukt. Pas de laatste jaren beginnen sojagerechten ingang te vinden, vooral bij de middenklasse en dan eerder uit gezondheidsoverwegingen. Het feit dat hier in de ultieme Braziliaanse mengeling zoveel Japanners en Chinezen wonen, heeft er waarschijnlijk ook wel mee te maken.
Agricultura Familiar
Bij de gezinslandbouw is de feijão een wezenlijk onderdeel in de wisselteelt. Evenals haar recent ingevoerde Chinese zus, de sojaboon, is de feijão een vlinderbloemige. De plant plukt dus gratis, in samenwerking met bacteriën aan de wortels, stikstof uit de lucht. Op landelijk vlak staan de 4 miljoen familiale boeren voor 67 % van alle geproduceerde bonen; in Zuid Brazilië is dat zelfs 80 %. Voor de rijst is het landelijk 31 % . Voor de basisproducten organiseerden de opeenvolgende regeringen sinds 30 jaar een systeem van opkoop, met garantie van een minimumprijs aan de boer(in). Het werd echter politiek nooit echt hard gemaakt en vooral sinds de wilde jaren ‘90 met hun harde liberaliseringgolf kwamen de meeste magazijnen van CONAB (Companhia Nacional de Abastecimento) leeg te staan. De huidige regering Lula opende de eerste 18 maanden van haar bewind terug 50 opslagplaatsen. In juli 2003 werd in het congres een wet gestemd, die de mogelijkheid geeft om producten van boeren op te kopen voor het Fome Zero/Zero Honger-programma, beperkt tot een waarde van R$ 2000 per bedrijf.
Dit nieuwe systeem bestaat vooral uit:
- directe aankoop bij de Agricultura Familiar aan de marktprijs. Zo was juli 2004 al 3000 ton feijão gekocht. De federale overheid garandeert dus de marktprijs, hoger dan de minimumprijs.
- Er wordt ook een systeem op poten gezet van het vooraf opkopen van de toekomstige oogst. In dat geval is er geen krediet via de banken nodig. In 2003 waren er zo’n 50.000 families betrokken bij deze opkoop.
Voor de regering zijn dit de twee hoofdinstrumenten om de inkomens van de boeren te garanderen. Vraag blijft natuurlijk hoe deze mooie wet en deze theorie verder praktijk worden. De laatste berichten die we horen, zijn niet meteen van die aard dat de producten van de Agricultura Familiar gelinkt worden aan ‘Fome Zero’, hét paradepaard van de regering. Nochtans bezochten we met de werveldelegatie in april 2005 Constantina. Daar werd een pilootproject opgestart om juist voor dit anti-hongerprogramma de producten van de boeren te gebruiken. Blijkt nu dat het zoveel gemakkelijker en ‘goedkoper’ is om als overheid bij de agrobusiness de producten te kopen. Deze kwestie vraagt vast nog politiek drukkingswerk van Fetraf.
Rijst en bonen in dalende lijn
N.a.v. de ‘Nationale week van de voeding’ bracht onlangs het Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE) een studie naar buiten met de boodschap dat de Brazilianen hun goede basisgewoonte verlaten. De laatste vijf jaar zouden er 30 % minder bonen gegeten worden en 23 % minder rijst. De reclame op de god TV zal er wel voor iets tussen zitten, want het basisvoedsel wordt systematisch vervangen door voedsel met minder voedingswaarde, zoals koekjes en frisdranken. Coca Cola en Pepsi Cola zijn hier dan ook alomtegenwoordig (1). Curitiba wil er iets aan doen, want wat blijkt? “Vandaag zitten de helft van de Curitibanen boven het ideale gewicht. 30 % van de bevolking heeft een overgewicht en 20 % is gewoonweg zwaarlijvig”, zucht diëtiste Ana Maria Malucelli. Ze gaat verder: “Nochtans zijn ‘rijst en bonen’ een perfect koppel. Rijst heeft een aminozuur dat, in contact met een aminozuur dat alleen in feijão voorkomt, een eiwit produceert met een voortreffelijke kwaliteit. Het eiwit is gelijkwaardig met wat we aan eiwit in vlees vinden.”
Om deze boodschap kracht bij te zetten, heeft het stadsbestuur 19 ‘Armazéns da Família’ en vijf rondrijdende bussen, die voedingswaren aan volksprijzen verkopen op 80 verkooppunten in de stad. Terwijl vijf kilogram rijst in de supermarkt R$ 5,01 (2) kost, moeten ze in de ‘Opslagplaatsen van de Familie’ maar R$ 4,21 betalen. Eén kilogram zwarte bonen kost normaal R$ 2,07 in de supermarkt en R$ 1,69 in de gemeentelijke verkooppunten. Mensen die tot drie ‘salário mínimo’ (= R$ 900) hebben, kunnen in deze magazijntjes terecht.
Benieuwd of hun actie aanslaat.
Goed nieuws van het landbouw’front’? Door de droogte van het voorbije jaar, de tegenvallende sojaoogst, zakkende internationale prijzen en de ongunstige verhouding real-dollar wordt voor het lopende landbouwjaar blijkbaar terug iets meer voor binnenlandse consumptie gekozen. En uitgerekend feijão zit in de lift. De prijs herstelt zich en er wordt door het IBGE (3) geschat dat er 23,59 % meer bonenoogst zal zijn dan het voorbije jaar. Ze verwachten niet minder dan 1,8 miljoen ton feijão. Van de rijst wordt een lagere oogst verwacht, omdat er nog zoveel voorraad in stock is.
Feijão en arroz verdienen beter, ja. Ze zijn een antwoord op de aanhoudende ‘vleescrisissen’. Bovendien is de ecologische voetafdruk van dit perfecte koppel wel wat bescheidener dan van het trio: rund, kip of varken.
Zou Brazilië niet beter déze oude wijsheid exporteren dan wel met alle geweld de wereldvleesmarkten te willen veroveren?!?
Luc Vankrunkelsven, Guarapuava, 3 november 2005.
terug (1) Op het moment dat ik deze flits schrijf, krijg ik van Jan Reyskens volgende kettingmail binnen:
Subject: cola of water ???
De moeite om te lezen. Verstandige mensen lezen zeker deze e-mail:
” Water of Cola”: aan u de keuze...
WATER
Een onderzoek van de universiteit van Washington toont aan dat een glas water het hongergevoel wegneemt tijdens de nacht voor nagenoeg 100% van de personen die een dieet volgen. Tekort aan water is de belangrijkste oorzaak van vermoeidheid tijdens de dag. Verschillende studies tonen aan dat bij 80% van de mensen met rug- en gewrichtsklachten de pijn aanzienlijk vermindert door het drinken van 8 tot 10 glazen water per dag. Een minimale vermindering van 2% water in het lichaam kan de oorzaak zijn van incoherentie van het korte termijn geheugen, problemen bij het rekenen en verminderde concentratie voor de computer of bij het lezen van een gedrukte tekst. Het drinken van 5 glazen water per dag vermindert het risico op darmkanker met 45% en kan het risico op borstkanker verminderen met 79%.
DRINK JIJ DAGELIJKS DE HOEVEELHEID WATER DIE JE LICHAAM NODIG HEEFT ?
COCA-COLA
In verschillende staten in de USA nemen wegpatrouilles Coca-Cola mee om het bloed van de weg te krijgen na een ongeval.
Al je een beentje in een glas Cola legt, is het na 2 dagen zo goed als opgelost.
Om de WC te reinigen: giet een blik Cola in het toilet, laat het een tijdje rusten en spoel door. Alle vlekken zijn weg... Het zuur in Coca Cola helpt perfect om vlekken te verwijderen van borden, tassen, ...
Roestvlekken op chroom (vb. de bumper van je auto) wrijf je weg met een stukje aluminiumfolie dat je overvloedig in Cola doopt.
Corrosievlekken van lekkende autobatterijen kan je oplossen door er een blik Cola over te gieten. Om vetvlekken te verwijderen uit kleding volstaat het om een blik Cola in de wasmachine te gieten samen met de gevlekte kleding. Vervolgens gewoon wassen. Het zuur in de Cola helpt het vet oplossen. Cola is zelfs goed om de voorruit te reinigen van je auto !
Ter informatie:
Het actief bestanddeel dat hiervoor verantwoordelijk is, is fosforzuur. Het heeft een pH waarde van 2.8 en kan een stukje vingernagel oplossen in ongeveer 4 uur. Fosforzuur steelt bovendien calcium uit onze beenderen en is de belangrijkste oorzaak van het toenemend aantal gevallen van osteoporose.
Enkele jaren geleden werd een Duits onderzoek gevoerd naar de oorzaken van osteoporose bij kinderen van 10 jaar (wat uitzonderlijk is).
Resultaat: overmatige consumptie van Coca Cola, door gebrek aan controle van de ouders.
De vrachtwagens die Coca Cola vervoeren dragen allemaal het label "gevaarlijke materialen".
Verdelers van Coca Cola gebruiken al 20 jaar Cola om de motor van hun vrachtwagens te reinigen.
Nog een klein detail:
Coca Cola Light wordt door artsen en onderzoekers nóg meer beschouwd als een tijdbom door de mengeling van Coca met Aspartaam (kunstmatige zoetstof) en wordt ervan verdacht de oorzaak te zijn van Lupus en degeneratie van het zenuwstelsel.
En tot slot nog een tip: poets nooit je tanden na het drinken van een glas Coca Cola. Je verwijdert al het email van je tanden, voor altijd!
En wat wordt het voor u... cola of water ???
Vergeet niet om dit door te sturen aan al je vrienden. Ze zullen je dankbaar zijn, net als hun kinderen later !
terug (2) Vandaag is 1 euro gelijk aan 2,6 real.
terug (3) IBGE: Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística; Braziliaans instituut voor geografie en statistiek.
|
