|
Ik ben nog maar juist gearriveerd in Brazilië of ik val al midden een delegatie van Europeanen in Curitiba.
Wat is er aan de hand?
Er is een parallel tussen wat de ‘regio’ Paraná in Brazilië meemaakt en wat een regio als Bretagne in Frankrijk overkomt. Gouverneur Roberto Requião van Paraná wilde zijn deelstaat tot GGO-vrije zone uitroepen, maar werd terug gefloten door de Federale regering en door het hoogste gerechtshof. Het zou niet zijn bevoegdheid zijn om GGO’s en de macht van Monsanto een halt toe te roepen.
Bretagne riep zich als eerste GGO-vrije zone in de Europese Unie uit. Het Franse initiatief werkte aanstekelijk: binnen de kortste keren is er een netwerk van 35 Europese regio’s, die zich GGO-vrij verklaren (1). Voorwaar, een regelrechte oorlog tegen de dictaten van de Europese Commissie. Het is dan ook maar enkele weken geleden dat het Europese Gerechtshof in Luxemburg een Oostenrijkse regio op dezelfde wijze terugfloot, net zoals de deelstaatregering hier in Paraná overkwam.
Maar de regionale politici laten zich duidelijk niet afdreigen. Onder leiding van de Bretoense vice-president Pascale Loget streken hier gisteren 35 vertegenwoordigers uit 11 van de 35 regio’s neer: uit Frankrijk, Spanje, Italië en Griekenland. De agro-industrie probeert hen tijdens de reis zoveel mogelijk naar hun kant te trekken, maar Fetraf slaagt er op een sublieme manier in om haar alternatief naar voor te brengen.
Bij aankomst worden we met de nodige egards op de hoofdzetel van de ‘Federatie van Industriëlen in Paraná’ ontvangen. Uiteraard klinkt daar vooral het succesverhaal van de groeiende exportmogelijkheden van Brazilië. De holistische visie en de praktijk van de Agricultura Familiar klinken er ongeveer als vloeken in de kerk.
In de Assembleia van de deelstaat liggen de kansen anders, omdat er politici in zetelen die hun achterban bij de gezinsboeren hebben. De voorzitter van het parlement ontvangt ons plechtig in zijn chique salon. Nadien, in het halfrond, ontwikkelt zich een interessant debat. Een (van oorsprong) Japanse volksvertegenwoordiger heeft het over het consumptiepatroon in Japan. De Japanners voeren 7 miljoen ton soja in, waarvan 4 miljoen ton GGO-vrije soja. Eén miljoen ton is voor menselijke consumptie en moet biologisch zijn. Japan eist hiervoor uiteraard GGO-vrije sojabonen, met een hoger proteïnegehalte. Zo’n sojavariant heeft Paraná nog niet, maar hij ziet hierin kansen om de banden met zijn nieuwe thuisland aan te halen. Embrapa zet nu zijn zinnen op het veredelen van soja met een hoger gehalte aan proteïne.
In de zaal reageert een Griekse volksvertegenwoordigster. Zij stelt dat Griekenland in de Europese Unie wel eens het land zou kunnen zijn, waar GGO’s het meest massaal verworpen worden. Het kan daar nog spannend worden, want onlangs was het groot nieuws dat het in buurland Roemenië één sojachaos is. Als één van de Europese landen waar soja kan geteeld worden, is Monsanto erin geslaagd om het land te bezetten. Het was een ex-werknemer van de Multinational die de kat de bel aanbond. Heel het land is gecontamineerd met GGO-soja en de overheid kan niet garanderen of een partij soja nu GGO-vrij is of niet. Meteen hypotikeert deze situatie de kansen van Roemenië om ooit lid te worden van de Europese Unie. De EU staat immers voor de fel bejubelde co-existentie.
Tijdens de pauze stapt de vice-president van Bretagne naar me toe. Met mijn T-shirt van ‘boeken op bosvriendelijk papier’ denkt ze dat ik voor Greenpeace werk. Ze begint meteen over het prima werk van Greenpeace-Belgium: melkveehouderij met GGO-vrij veevoeder. Ze meldt me dat er nu ook in Bretagne vele boeren zijn die hun maïs vervangen door gras-klaver. Meteen zegt ze er bij dat voorlopig de moeilijkheid blijft om alternatieven te ontwikkelen voor kippen en varkens, maar dat dat wel hoogstnoodzakelijk is. Bretagne huisvest namelijk 50 % van alle Franse kippen en varkens. De havens met import van goedkope veevoedergrondstoffen zijn daar niet vreemd aan.
Ze vertrouwt me toe: “Het hele systeem moet óm, met terug meer regionale kringlopen. Maar omdat de positie van gouverneur Requião nu verzwakt is in zijn strijd tegen GGO’s, ga ik hier niet meteen voor de TV-camera’s stellen dat we minder soja moeten invoeren. Op korte termijn zou dat problemen geven, zowel voor boeren hier in Brazilië, als voor boeren in Bretagne. Op lange termijn moeten we naar terug meer grondverbonden landbouw met onze eigen eiwitten. Nù moeten we hameren op GGO-vrije soja, om de autonomie van boeren en boerinnen te vrijwaren.”
Dat het ‘systeem’ vastloopt, wordt deze dagen weer helder voor ons uitgebeeld, maar zien we’t wel?
Heel wat beelden blijven op mijn netvlies branden.
- Vorige week is in Mato Grosso do Sul Mond- en klauwzeer uitgebroken. Meteen worden heel wat exportmogelijkheden voor Braziliaans rundvlees afgesloten. Groot alarm alom tot en met president Lula die in Rusland bij president Poetin de vleesbelangen van Brazilië verdedigt.
- Het Amazonegebied is dagelijks in het nieuws, want de rivieren staan er leeg. Boten kunnen niet varen en mensen hebben eten, noch drinken. De opwarming van de Atlantische Oceaan zou er mee te maken hebben, maar in dit normaal waterrijke gebied valt nu ook ongetwijfeld minder neerslag omwille van de wild om zich heen slaande ontbossing. Dat klinkt dagelijks op TV, maar zien we de verbanden met de Braziliaanse schuldenlast en de exportbelangen enerzijds, met ons eigen consumptiepatroon anderzijds? Het Amazonewoud wordt platgebrand en gekapt, omwille van hout, vlees en soja. Iedereen is verontwaardigd, maar gaat vervolgens over tot de orde van de dag. Hetzelfde gebeurde in de jaren ’60-’70 in Zuid-Brazilië, maar toen kraaide er nog geen haan over. Het weiland ís er nu eenmaal en niemand stelt zich vragen bij de hoge vleesconsumptie in eigen kring. Waar 40 jaar geleden Araucáriabossen voor biodiversiteit zorgden, heerst nu het rund dat goedkoop vlees moet leveren.
- Deze ochtend was Marina Silva, Minister van Leefmilieu, op het journaal. Ze onderstreepte de vastberadenheid van de regering om éindelijk aan de jaarlijks groeiende ontbossing iets te doen. Terwijl de Europeanen op diner waren met gouverneur Requião, gingen wij met een groepje Brazilianen eten. We kregen gigantische lappen rundvlees voorgeschoteld, waar de doorsnee Europese consument het benauwd zou van krijgen. Ik durf er niets van te zeggen. Ik zou wéér de eeuwige moralist zijn. Het behoort tenslotte tot de cultuur van de Gaúchos om vlees, véél vlees te eten. En toch… het vee heeft grond nodig, véél grond. Uiteindelijk gaat het om bos, véél bos…, of het nu 40 jaar geleden afgestookt is, of in de 16e eeuw, in de 19e eeuw, of anno 2005.
- Tussendoor, als ik in het parlement op de groep wacht, troost me de Aarde-Werk-Brief (2). Telkens opnieuw staan er beklijvende artikels in over hoe onze wereld eraan toe is. Zo blijft de betrokken verslaggeving van de zomerweek hangen: ‘Dierenbevrijding: een groen thema?’ Zijn woud, dier, water, grond, lucht ‘groene’ thema’s? Of beginnen het water en de droogte, de overvloed en het gemis, ons allen aan de lippen te komen?
- In het salon van de parlementsvoorzitter hing een reuzenschilderij van ‘Lange de Morretes’: ‘Alma da Floresta’. Het raakt me diep: een omgehakte Pinheiro met een huilende, naakte, gebroken vrouw op de stronk. Met haar hoofd als op een kapblok. De Pinheiro en de gralha azul, de typische den en de bijhorende blauwe vogel, zijn beide symbool van Paraná. Beide staan op uitsterven. De vrouw huilt verloren op de levenloze stronk. De ziel van het woud bloedt. De vrouw, het bos, de gralha, ze huilen in mij.
Wat moet ik toch doen bij de volgende vleesvreetpartij?
Luc Vankrunkelsven, Curitiba, 18 oktober 2005.
terug (1) Bezoek: http://www.gmo-free-regions.org . In januari 2005 kwamen de regio’s voor het eerst samen in Berlijn. ‘Het Manifest van Berlijn’, ondertekend door duizenden instanties in Europa, is er een uitloper van. 14-15 januari 2006 zal in hetzelfde Berlijn de tweede ‘Europese Conferentie GGO-vrije regio’s, Biodiversiteit en Plattelandsontwikkeling’ plaats vinden.
terug (2) Aardewerk vzw, Jan van der Vorstlaan 42, 3040 Loonbeek; 016/23 60 16; jeanneke.vandeven@worldonline.be ; www.aardewerk.be
|
