Agroforestry en herstel

In het kader van 11.11.11 werkte enkele jaren geleden heel de gemeente Oud-Turnhout samen rond Brazilië. In die dynamiek zochten ze een spreker die een algemene avond over dat immense, exotische land zou kunnen geven. Het zou op het gemeentehuis zijn voor alle medewerkers, leerkrachten, actievoerders en andere geïnteresseerden. Het werd de auteur van enkele Braziliëboeken, die nu ook deze flits schrijft.

Na de avond kwam een leraar naar me toe: “We zouden graag met onze kinderen van de lagere school een actie doen om het Amazonewoud te beschermen.” Ik probeerde hem uit te leggen dat dit wel heel sympathiek is, maar dat we het woud en de mensen die er in/van leven best samen toekomst geven. Dat we misschien het herstel zouden kunnen ondersteunen. En dat ik niet meteen contacten heb in het Amazonegebied, maar wel in Zuid-Brazilië.

Zo gezegd zo gedaan. Ik zou een zinnig project zoeken in Brazilië en de kinderen zouden allerlei acties ondernemen. Het einde van hun actie werd een aandoenlijk moment. Heel de school zat samen in de turnzaal. Een klas speelde een stukje toneel over het woud dat bedreigd wordt. Dan moest ik naar voor komen en de kinderen overhandigden me 8 kilogram munten. Of ik dit mee naar Brazilië wou nemen? Ik beloofde dit zeker te doen en vertelde hen over wie en wat ze nu steunden.

Na deze happening bond ik het geld achter op mijn plooifietsje, richting trein. Een bijzonder zicht. Uiteraard liet ik het in een bank wisselen voor briefjes. Een hele klus.

Welk project werd het nu?

Welnu, de Portugezen begonnen het land te koloniseren langs de kuststrook. In het Oosten dus. Daar zijn nu in het Zuid-Oosten nog de grote steden: Rio de Janeiro, São Paulo, Curitiba. Gelukkig, omdat het zo’n immens berggebied is, is er nog een behoorlijke lap woud overgebleven. De ‘Mata Atlântica’. Als je met de bus van São Paulo naar Curitiba reist, dan rij je wel vijf uur door dat prachtige gebied. Op 150 kilometer van Curitiba, nog juist in de deelstaat São Paulo, ligt Barro de Turvo. Daar is AOPA met de boeren een project van herstel begonnen. Toen ik er naar toe reed om het geld te overhandigen, was het een triest zicht hoe daar de bergen tóch ontbost werden voor het alomtegenwoordige rund. Bovendien bleek dat de arme gezinnen erg geteisterd werden door het agressieve gras dat gezaaid wordt door de grote fazendeiros. Ook hier werd het een emotioneel moment. Ik had echt het gevoel van bij mensen terecht te komen, die al eeuwen zijn achtergelaten en die nu aan hun opstanding begonnen. Het geld van de kinderen was een ondersteuning van het proces dat ze probeerden op te zetten. Ondertussen is het een groots project met meer middelen, alhoewel de federale overheid nog altijd geen integrale visie heeft op ‘agrofloresta’ en geen krediet geeft voor zulk een integrale aanpak. Je vindt er nu weelderige tuinen, met bomen, fruit, groenten, dieren. Maar vooral is bij deze mensen de hoop teruggekomen. En de glans in hun ogen. Momenteel komen 65 families in tien groepen samen. Wekelijks houden ze ‘mutirões’, bijeenkomsten waarbij ze op de bedrijven samen werken en elkaar ontmoeten. Zo leren ze elkaars bedrijf kennen.Ondertussen wisselen ze ideeën uit en groeit de gemeenschappelijke verantwoordelijkheid voor meer ecologische kwaliteit. Elke groep kiest een vertegenwoordiger, die maandelijks in de raad van ‘cooperfloresta’ mee de belangrijkste beslissingen neemt.

De verzamelde, herontdekte kennis van de boerenfamilies zit vervat in een intiem leven met het woud en zijn processen van regeneratie. Het wordt nu een hele beweging van ‘agrofloresta’. Verenigd in de coöperatief hervinden ze terug hun waarde. Het is hen nu een grote vreugde om regelmatig geïnteresseerde groepen te ontvangen. De jongeren zien dat er terug toekomst is op het platteland en vluchten niet meer naar de grootstad. Tegelijk hebben de gezinnen het gevoel in een groeiende beweging te zitten, omdat ze onderdeel zijn van het grotere netwerk van ‘Ecovida’.

Zoals de honderden andere gezinnen van Ecovida staan ze wekelijks op markten. Voor hen is het vooral op de uitgebreide biomarkt in Curitiba. Het is heerlijk om hen te zien met hun vruchten en met zoveel meer. Ze verkopen er ook allerlei verwerkte producten van hun lekkere bananen.

Landbouw en bosbouw kunnen elkaar verrijken.

Iedereen wordt er beter van: het bos, de vruchten, het water, de grond, de vruchten, de (agro)biodiversiteit. De mensen en hun gemeenschappen.

Barro de Turvo is er het bewijs van.

Luc Vankrunkelsven,

Curitiba, 25 maart 2006.