Grond – water – zaden

De eerste week in Curitiba staat in het teken van het verdrag van Carthagena (afspraken rond verhandelen van GGO-producten); de tweede week gaat over tal van thema’s binnen het containerbegrip ‘biodiversiteit’.

FAO en UNO spelen de zaak altijd nogal open. NGO’s, industrie, pers en andere ‘stakeholders’ zijn welkom. In de officiële zittingen mogen ze alleen observeren. NGO’s kunnen wel apart in het gebouw of buiten het centrale gebouw activiteiten organiseren. Wat dan ook duchtig gebeurt. Het is al vlug duidelijk wie het meeste invloed heeft. Het is een hele klus om binnen te geraken. Om mijn papieren in orde te krijgen, deed ik er twee uur over. (Ze waren een document kwijt.) Ondertussen zie ik wel een Amerikaan, vertegenwoordiger van ‘de industrie’, op enkele minuten tijd passeren. Lobbyisten kennen natuurlijk meer de knepen van het vak dan wel een boerenvakbond, die zo’n bijeenkomst wil binnengeraken. Binnen zijn de lobbyisten van de industrie subtiel, maar alomtegenwoordig.

Centrum en periferie

Er is duidelijk ‘centrum’ en ‘periferie’. De happening vindt in de ‘Expotrade’ plaats. Carrefour vormt een geheel met het gebouwencomplex. Zal het hier gaan om biodiversiteit en GGO’s in de context van de dominerende, internationale handel? Achter het gebouw, in kraakwitte tenten, gaan de parallelle activiteiten door van de NGO’s en de sociale bewegingen. Onder het suggererende logo: ‘Welkom in de reële wereld’. Hoe gaat het er reëel aan toe, voorbij de propaganda van grote bedrijven en hun lobbyisten? Nog wat verder mogen inheems volkeren een inheems dorp bouwen. Om de biodiversiteit van het Braziliaanse volk bij te kleuren? Het wordt een sympathiek dorpje met debatten en eigen riten. Overal in de stad vind je dan ook slogans met geschilderde mensenhoofden: ‘Biodiversidade está na gente./Biodiversiteit zit in de mensen.’

In het hoofdgebouw zijn dure eetgelegenheden voorzien en praalt er een immense tentoonstelling over natuurbescherming en biodiversiteit. NGO’s zoals Greenpeace en WWF staan broederlijk naast de grootindustrie, die maar al te graag uitpakt met haar zin voor natuurbescherming. Is dit nu geen windowdressing en greenwashing? Vale do Rio Doce bijvoorbeeld is er prominent aanwezig met twee verdiepingen tentoonstelling over hun weldaden voor mensheid en natuur. Het is uitgerekend de grootste mijnbouwmultinational ter wereld, die in Carajás en in Minas Gerais de aarde leeghaalt en naar China-Europa versleept. (1). Uitgerekend zíj staan voor vernietiging van immense gebieden door hun bauxiet- en ijzerertswinning. Uitgerekend zíj zetten de índios die buiten hun hut mogen opbouwen, constant onder druk. Toch hangen ze een heel mooi verhaal op over biodiversiteit en natuur die ze beschermen. Alleen Monsanto ontbreekt nog, maar zij verstaan de kunst om zich met hun patenten te vermommen in andere bedrijven en zo toch onzichtbaar aanwezig te zijn.

Blijf van onze zaden!

Vandaag vindt er in de kraakwitte tenten van de bewegingen een debat plaats over ‘de privatisering van genetische bronnen en van de boerenlandbouw’. Vooral heel wat jongeren van MST en MAB zijn aanwezig. Zij houden deze week in Curitiba hun tweede nationale bijeenkomst over ‘water en energie voor de soevereiniteit van het Braziliaanse volk.’

In Porto Alegre stond vooral ‘grond’ in de focus. Hier gaat het eerder om ‘water en zaden’. Maar eigenlijk gaat het telkens opnieuw om de drie-eenheid ‘grond-water-zaden’. Ze zijn alledrie extreem onderhevig aan privatisering. De drie-eenheid ‘multinationals-agronegócio Brasileiro-pers’ zorgt daar voor.

Even op de zaden doorgaan.

In het panel zitten drie sterke vrouwen van Via Campesina, uit Mexico, India en  Bangladesh. Een àndere drie-eenheid.

Silvia Ribeiro uit Mexico schetst het zaadpanorama. Dertig jaar geleden waren er nog 7000 zaadbedrijven voor de conventionele landbouw. 10-15 jaar geleden waren dat er nog 100. Anno 2006 gaat het om 10 chemie-zaadmultinationals die 50 % van de zaadmarkt in handen hebben.

Bron: ETCGroup, 2005

De zaden die 1 miljard campesinos/as van jaar op jaar, van generatie op generatie doorgeven, is een heel ander verhaal. Hun tradities, cultuur en onafhankelijkheid worden achtereenvolgens bedreigd door de zaden-gekoppeld-aan-chemie, GGO-zaden en nu de dreiging van het terminatorgen (2). Ze gaat verder: “In 2000 was de omzet van de 100 grootste bedrijven groter dan het PIB van alle staten samen. 51 % versus 49 % om precies te zijn. Onder deze 100 groten is Wal*Mart de grootste onder de reuzen, groter dan gelijk welk petroleumbedrijf. Zulke bedrijven bepalen wat gezaaid wordt, wie zaait; wat geproduceerd wordt, hoe en door wie. Wie eet en wat gegeten wordt. Wie niet en wat niet.”

Binnen en buiten

Farida Akther van Bangladesh neemt het woord. In een mooi beeld schetst ze perfect de twee werelden op dit congres:”We zitten hier in de hitte van een tent. Het is hard, maar we voelen het reële leven met zijn vreugdes en pijnen aan. Ik was binnen, maar daar is het kil en gevoelloos. De airconditioning zorgt ervoor dat de deelnemers het reële leven niet participeren. De gevoelens worden afgestompt. Hierbuiten voelen we wat campesinos wereldwijd meemaken. Welke strijd ze dag aan dag moeten aangaan.”

Haar woorden zijn nog niet koud of blijkt dat de dure restauranthouders van  ‘binnen’ verzet aantekenden tegen het bijzonder goede eten van ‘buiten’. Het gezonde en niet dure eten dat uit de hand van boeren zelf komt. Heel wat verkilde mensen van binnen, komen de gloed en het puike voedsel van buiten opzoeken.

De eetstandjes van de NGO’s en van de boerenwereld worden gesloten.

“Welkom in de reële wereld.” Ook op een UNO-conferentie over biodiversiteit is diversiteit aan gezond voedsel bedreigend voor het systeem.

De debatten en acties worden er niet minder om. Integendeel. De boeren bieden nu ’s middags gratis gekookte ‘milho crioula’ aan. Een lekkere diversiteit aan maïs dus. Ook de ‘indianen’ in hun dorp delen gratis het voedsel dat ze hebben.

’s Avonds houden agroecologische boeren van Paraná een aangrijpende mística. Ze laten zich hun zaden en hun basisvoedsel niet afnemen. Wal*Mart, Monsanto en Terminator is aan hen niet besteed.

En toch… zou een andere wereld tot de mogelijkheden behoren?

Luc Vankrunkelsven,

Curitiba, 17 maart 2006.

(1)   Lees meer over ‘Vale do Rio Doce’ in ‘Soja en aluminium’, ‘Kruisende schepen in de nacht. Soja over de oceaan.’ Dabar/Wervel, 2005.

(2)   www.banterminator.org