Het is al langer opgemerkt dat China grondstoffen wegsleept in Afrika en dat ze er heel wat investeringen doen. Minder geweten is dat sinds 2010 de eerste investeerder in Brazilië hetzelfde China is. Sinds een vijftal jaren vloeit er meer soja naar China dan naar Europa. Ijzerertsschepen varen nu vooral naar China. Het ijzer komt terug onder de vorm van allerlei industriële producten. Chinese bedrijven kopen grond op en investeren nu in tal van industriële activiteiten.
Tegelijkertijd trekken Braziliaanse fazendeiros de grote plas over, richting Afrika. De FAO noemt het onverbloemd de ‘nieuwe Cerrado’, waar maar 10 % door de landbouw gebruikt wordt. Alle ogen zijn dus op de Afrikaanse savanne gericht, want het begint te roeren rond de Braziliaanse Cerrado. Die willen de ‘groene jongens’ beschermd zien. Anno 2000 zuchtte Blairo Maggi al: “Als de milieubeweging te lastig doet, dan trek ik met mijn soja naar Afrika.”  
We zijn nu 10 jaar verder en het is zover!

Katoen, soja, maïs

Aangetrokken door de lage productiekosten, de lage grondprijs, de nabijheid van Europese, Aziatische markten en die van het Midden-Oosten steekt de Braziliaanse agronegócio sinds kort de oceaan over om katoen, soja, maïs en andere producten te telen. De groep Pinesso uit Mato Grosso begint met een fazenda voor katoen en soja in Soedan. Het perspectief is om binnen de vier jaar 100.000 hectare  vol te planten. Ook Aprosoja (Associação dos Produtores de Soja de Mato Grosso) is in gesprek met de Soedanese regering. De regeringen van Ethiopië en Mauritanië onderhandelen met Braziliaanse ondernemers om maïs te zetten. Braziliaanse bedrijven zitten nu al in negen Afrikaanse landen. In ongeveer zes landen zijn ze volop suikerriet en rijst aan het telen. Anderen investeren er in landbouwtechnologie. Zo introduceert Irriger sinds 2008 irrigeersystemen  in Soedan. Groep Odebrecht heeft een verwerkingsfabriek voor maïs en voorziet nu een project om 400.000 ton suiker per oogst te produceren. De groep Biocom (Companhia de Bioenergia de Angola) werd opgericht door Odebrecht (met 40 % participatie), Damer (40 %) – met een groep van Angolese investeerders - en Sonangol (20 %). Groep Build Brasil wil een fazenda opzetten om runderen vet te mesten.

Laat ons Afrika bezetten

“Afrika heeft vruchtbare gronden, maar het ontbreekt aan technologie. En dat hebben de Brazilianen als geen ander”, zegt Gilson Pinesso. Omwille van de vruchtbaarheid van de grond en omwille van minder problemen met plagen, verwacht Pinesso dat hij maar 850 dollar per hectare moet investeren, terwijl hij in Brazilië 1850 dollar nodig heeft.
“Het zijn geen bobos/onnozelaars”, analyseert José Rezende, een medewerker van PriceWaterHouse Coopers. “Op dezelfde wijze zoals ze Zuid-Brazilië verlieten, waar de grond duur is, en naar Centrum-West-Brazilië trokken, zo zien ze nu opportuniteiten in Afrika.” De voorzitter van de Kamer van de Arabisch-Braziliaanse handel, Michel Alaby, zegt dat investeren in Afrikaanse landen aantrekkelijk kan zijn door de nabijheid van grote consumentenmarkten, zoals Egypte en Saoedi-Arabië. Volgens hem importeren deze landen jaarlijks tot 70 miljard dollar aan voedsel.
Combineer dit met het feit dat wereldwijd de consumptie van kippenvlees van 2 kilogram/persoon in 1970 gestegen is naar 10,5 kilogram in 2009. De FAO en de OESO voorspellen dat de consumptie van kippenvlees jaarlijks met 2,8 % zal blijven stijgen. Meer dan alle andere vleessoorten.
Wie kip zegt, roept soja en maïs op. Wie ‘soja en maïs’ zegt, denkt aan Brazilianen. Wie Brazilianen zegt, moet er voortaan Afrika bij denken.

José Rezende van PiceWaterHouse Coopers: “Binnen 20 jaar zal Afrika de taart zijn van de mondiale agrobusiness.”
Chinezen en Brazilianen zijn er als de kippen bij.

Luc Vankrunkelsven,
Londen, 18 juni 2010