|
16 april 2009: De ananas schillen |
Gisteren leerde ik het gezegde ‘Descascar o abacaxi’ (problemen aanpakken) en vandaag kom ik, zonder het goed te beseffen, terecht in Itaberaba: Terra do Abacaxi. We zitten op 280 kilometer van Salvador da Bahia.
Het wordt een interessante ontmoeting met de mensen van CPT en hun bevrijdend werk in kerkverband.
Blijkt dat een wet van 20 jaar geleden hier vergaande gevolgen heeft. De arme mensen noemen het ‘a lei do pé alto’. Ze hadden namelijk allemaal geiten los rondlopen. De geit als ‘koe van de arme’. Die leefden van de originele begroeiing, zonder ze te vernietigen. Wat bepaalt nu de wet? Loslopende dieren mag niet meer. Iedereen moet omheiningen zetten. Maar omheiningen voor geiten… Heeft iemand al eens geprobeerd een geit op te sluiten? Lei do pé alto: alleen de dieren met hoge poten, de runderen, kunnen achter afsluitingen gehouden worden. Een wet dus voor fazenderos met brede voeten.
Resultaat: wat de geiten nooit gedaan kregen, werd de laatste twintig jaar voor de boi voltrokken. Massale ontbossing, met als gevolg dat Itaberaba bekend staat voor de eerste aanzetten van verwoestijning.
Er komt namelijk nog bij dat sinds 10 jaar heel het gebied werd vol geplant met monocultuur van ananas. Alles wordt systematisch ontbost. De ananas krijgt veel ‘medicamenten’. Ja, mijn gids gebruikt dit woord i.p.v. vergif. Interessant, inderdaad het systeem is doodziek en wordt voorlopig overeind gehouden met geneesmiddelen. Eén geneesmiddel dient om de vrucht vlugger te laten groeien. Drie jaar achter elkaar kan dezelfde plant vrucht dragen. Dan wordt een jaar gras gezaaid en kan er van vooraf aan opnieuw begonnen worden. Maar hoe lang nog? De nieuwe burgemeester is van de Partido Verde. Zal hij deze gang van zaken willen en kunnen omkeren tot meer diversiteit? Tot meer onafhankelijkheid van de grillen van één product op de markt? Volgens het ministerie van leefmilieu zijn er in Brazilië 775 plantaardige producten, die onmiddellijk zouden kunnen gecommercialiseerd worden. Geen enkel land ter wereld is zo rijk aan mogelijkheden. Waar wordt eigenlijk nog op gewacht?
Ondertussen dragen de weinige originele fruitbomen (bijvoorbeeld umbu cajá) die nog resten massa’s vruchten. Ze vallen op de grond en worden niet gecommercialiseerd. Nochtans ligt de diversiteit aan producten hier voor het rapen. Nee, het zal ananas zijn en niets anders.
Ik weet niet of ik nog veel abacaxi ga eten.
Luc Vankrunkelsven,
Itaberaba, 16 april 2009.
Postscriptum:
het plaatselijke bisdom Ruy Barbosa gaat de langzame weg van verandering. Vanuit de wijsheid van het volk. Na de ananasonderdompeling heb ik de kans om mij te laven, niet aan ananassap, maar aan het levende geloof van een basisgemeenschap, onderdeel van het netwerk CEBs (Comunidades Ecclesiais de Base). Daags nadien is er een interessante vergadering met boeren en boerinnen van ‘Olho vivo/levende blik’ van de plattelandsgemeenschappen en hun sociaal engagement. Ze zijn in deze streek vooral begaan met waterciternes, elektriciteit voor iedereen op het platteland, onderzoek naar praktijken van nieuwe vormen van slavernij, etc. Iemand komt nu een markt van plattelandsvrouwen en hun artisanaat voorstellen. In het kader van de solidaire economie zou een feira in Salvador da Bahia georganiseerd worden. Benieuwd of er op termijn ook eetbare streekproducten bijkomen…, voorbij de ananas.
|
