|
Enkele intense momenten meegemaakt met toespraken in universiteiten van Brasília en Goiâna. Ik zit rustig de krant te lezen, terwijl een vrouw nieuwsgierig met die ‘gringo’ een praatje wil. In de loop van het gesprek laat ik haar even het eerste sojaboek zien. Als we het vliegtuig willen instappen, wil ze het boek niet zomaar terug geven. “Ik ga het in het vliegtuig lezen”. Met een mengeling van opgetogenheid en zenuwachtigheid wacht ik af. Ze is van de chemische industrie in Cuiabá! Door onze korte ontmoeting had zich in de wachtzaal een vinnig debat ontwikkeld tussen de medereizigers: voor- en tegenstanders van de sojavloed in Mato Grosso.
Our stolen future
Enkele intense momenten meegemaakt met toespraken in universiteiten van Brasília en Goiâna. Ik zit rustig de krant te lezen, terwijl een vrouw nieuwsgierig met die ‘gringo’ een praatje wil. In de loop van het gesprek laat ik haar even het eerste sojaboek zien. Als we het vliegtuig willen instappen, wil ze het boek niet zomaar terug geven. “Ik ga het in het vliegtuig lezen”. Met een mengeling van opgetogenheid en zenuwachtigheid wacht ik af. Ze is van de chemische industrie in Cuiabá! Door onze korte ontmoeting had zich in de wachtzaal een vinnig debat ontwikkeld tussen de medereizigers: voor- en tegenstanders van de sojavloed in Mato Grosso.
Onze gestolen toekomst
Bij aankomst in Cuiabá is de vrouw spoorloos. Ik voel me bestolen. Graag geef ik boeken weg, maar aan een vertegenwoordigster van de chemische industrie niet. Het is lenen of een boek kopen!
Een mooier symbool voor de dagen in Cuiabá valt niet te bedenken: ‘Nosso futuro roubado’ (1) . Over de macht van de chemische industrie en hoe zij in het voorbijgaan onze toekomst steelt. Toevallig kom ik haar toch nog even in de luchthaven tegen, zich van geen kwaad bewust. Het boek ligt al in de auto. Een flits gaat door me heen: “Zou ik het haar gunnen en zo een ander standpunt bij ‘de chemie’ binnenloodsen?” Ik kijk haar in de ogen en vraag het boek terug. Ze kijkt wat verlegen naar de grond en haast zich naar de auto. Ik laat me niet bestelen door hen die dag aan dag onze zaden en onze toekomst stelen.
Onze toekomst, voorbij de leugen
We gaan met een groep in de Chapada do Guimarães wandelen. Het zijn allemaal mensen die gepassioneerd zijn door dit unieke gebergte, mensen die allen aan de omkeer werken.Voorbij de chemie. Uit de vele overwegingen blijft vooral één verhaal bij me hangen. Het is van een landbouwingenieur die van binnenuit weet hoe het wereldje in elkaar zit:
“Het is goed dat je deze tournee doet en dat je dit systeem aanklaagt, maar we moeten vooral andere praktijken ontwikkelen, nààst hun praktijken. Trouwens, heel de soja-industrie stoelt hier op één grote leugen! Ze gaat ook imploderen, zoals het kaartenhuisje met de financiële constructies in de Verenigde Staten in elkaar is gestort. Met de gekende gevolgen: een wereldwijde financiëel-economische crisis met miljoenen slachtoffers. Een gelijkaardige ballon wordt hier alsmaar dikker opgeblazen. Het gaat om amper 500 sojaboeren, die elkaar het leven niet gunnen. Hun gronden zijn niet veilig. Ze willen ze van elkaar inpikken. Ondertussen vallen hier dagelijks de slachtoffers: vergiftiging voor wie in de buurt van de plantages wonen, geweldpleging tegen wie zich durft te verzetten. Er is hier onlangs nog iemand gedoctoreerd. Hij ging met een bandopname heel wat grote sojaboeren individueel interviewen. Wat blijkt? Velen hebben zich tot 8 à 10 keer hun eigen patrimonium in de schulden gestoken. Wanneer gaat de ballon ontploffen? Wie wordt hier beter van?”
Monsanto en co
Stel dat ik mijn religieuze wortels zou willen voeden in een kerk in Cuiabá, dan ben ik er aan voor de moeite. Aan minstens drie kerken hangt een grote plakkaat: “Deze kerk werd gerestaureerd door Monsanto in parceria met de overheid van Mato Grosso”. Kan het nog groffer? In Guarapuava zijn het ‘maar’ de fazendeiros die mee de nieuwe kathedraal financieren. In Ijuí financiert Monsanto ‘maar’ de plaatselijke voetbalploeg. Cuiabá viert zijn 290 jarig bestaan en hier worden de kerken dus gerestaureerd door de chemische industrie. Er past ons alleen nog maar stilte. Religieuze schroom. God is degene die je macht geeft in het leven. ‘God’ staat hier voor Monsanto. Zijn gezondene, zijn Messias is de dienstdoende gouverneur. Ondertussen verschijnen er regelmatig studies van streken die extreem hoge kankercijfers vertonen. O.a. de gemeente Sapezal die Blairo Maggi anno 1994 stichtte, wordt geplaagd door opvallend veel zieken.
Silent Spring met vele doden
Onze toekomst mag dan wel doelbewust gestolen zijn, de mineralen kunnen aan het herstel helpen. We bezoeken José Carlos A. Ferreira van het Instituto Holístico Agricultura Orgânica. Hij studeerde en leefde jaren in de VS en stootte zo op figuren uit de geschiedenis, die in Brazilië totaal onbekend zijn. Julius Hensel en Albert Howard bijvoorbeeld. Of Robert Rodale. Vermoord in 1990. Vermoord? Verschillende figuren passeren tijdens het gesprek de revue. Vermoord of op een raadselachtige manier gestorven. Mahatma Gandhi werd door een religieuze fanaat vermoord. Zo wordt ons geleerd en het zal zo wel zijn, maar het is ook een historisch feit dat de chemische lobby maar India binnen kon, nà Gandhi’s dood. De Braziliaanse president Juscelino Kubitschek verongelukte op een vreemde manier. Toeval of niet, maar in zijn tweede ambtsperiode wou hij de landbouw op een organische leest verder uitbouwen. President Kennedy: vermoord. Het is Al Gore himself die beweert dat dit plaatsvond, nadat hij een onderzoekscommissie in de senaat had opgericht om de aanklacht van Rachel Carson au sérieux te nemen. Carson wiens boek ‘Silent Spring’ van 1962 zoveel ophef had gemaakt. Zij beschreef als eerste de verschrikkelijke gevolgen van de chemische landbouw. Haar boek is een mijlpaal voor de opkomende milieubeweging.
De herinnering aan onze mineralen
Ondertussen fundeert José met zijn ‘Rockall’(2) de weg van de verandering. Letterlijk, met zakjes gemalen rots. Hij mengt meer dan 13 verschillende ingrediënten uit diverse rotsformaties. De resultaten kunnen we meteen zien op zijn bedrijf. Met 200 gram van deze organische bemesting per vierkante meter heeft hij 15 keer meer opbrengst. Het gaat om het remineraliseren van de grond. Planten hebben niet alleen stikstof, fosfor en potasse nodig, maar ook: silenium, gallium, vanadium, iridium en chroom. We zitten nog altijd met de erfenis en eenzijdige, ‘chemische’ kijk van Justus von Liebig op landbouw. Na de Eerste Wereldoorlog heeft de chemische industrie zijn oorlogsapparaat omgeturnd in chemie voor hogere producties in de landbouw. Ze beriepen zich en de gangbare landbouw beroept zich nog altíjd op de inzichten van Justus von Liebig (1803-1873). Wat er in de opleidingen ‘bio-ingenieur’ (let op het woord: niet meer ‘landbouw-ingenieur) niet wordt bij verteld, is dat von Liebig zich aan het eind van zijn leven door de industrie verkeerd begrepen voelde. Wat er nog minder wordt bijgezegd, is dat hij zichzelf het leven benam. Zijn tijdgenoot, Julius Hensel, beoogde hetzelfde effect van productievermeerdering, maar dan met gemalen rotsen en zonder het leefmilieu te ontwrichten. Hij beweerde al in de 19e eeuw: “Gezonde voeding, die voortkomt van een gezonde bodem brengt gezonde mensen voort, goed gevoed en bovendien kan het nog de honger uit de wereld helpen”. “Alimentos saudáveis, provenientes de um solo saudável geram pessoas saudáveis, nutridas e ainda podem eliminar a fome do mundo”. Hensel pleegde geen zelfmoord, maar wordt tot op de dag van vandaag dood-gezwegen. Wie heeft hier belang bij?
Het product van Rockall kan zowel gebruikt worden in potgrond voor planten, als voor sojaplantages. Zo is het weinig geweten, maar Mato Grosso is de grootste producent van biosoja en wel op basis van deze mineralen. Terwijl een conventionele boer met veel chemie 54 zakken van 60 kg per hectare kan oogsten, haalt deze organische teeltwijze tot 56 zakken van een hectare.
Enkele effecten van deze weg:
- hoge ontwikkeling van micro-organismen in de bodem;
- laat blijvend minerale elementen vrijkomen en verhoogt zo hun opname door de planten;
- verhoging van de capaciteit om vocht en nutriënten vast te houden;
- brengt de zuurtegraad terug in balans;
- verbetert de structuur van de grond;
- vermindering van erosie;
- verbetert de resistentie van de planten tegen aanvallen van insecten, patogene organismen en schurft;
- vermeerdert het wortelgestel van de planten;
- vermindert de tijd en de kosten van irrigatie, eenmaal dat het systeem werkt;
- betere smaak en kwaliteit van de voeding;
- biologische producten die hogere prijzen op de markt kunnen bekomen;
- dieren groeien gezond op;
- elimineert de afhankelijkheid van chemische meststoffen;
- beschermt het grondwater tegen de vervuiling van opgeloste bemesting;
- bescherming van de arbeiders en families aan de blootstelling van chemie;
- reductie van het broeikaseffect: effectieve binding van koolstof in de grondstructuur;
- Intrede in de landbouw van de toekomst met duurzame praktijken.
Waar wachten we eigenlijk op om onszelf uit onze collectieve chemieverslaving te bevrijden? (3)
Luc Vankrunkelsven
Chapada dos Guimarães,
4 april 2009
(1) ‘Our stolen future’ van Theo Colborn, Dianne Dumanoski en John Peterson Myers. De Braziliaanse editie van 1997 heeft een aangrijpend voorwoord van José A. Lutzenberger, pionier van de Braziliaanse milieubeweging.
(2) www.rockall.com.br
(3) We worden overstelpt door analyses over de planetaire vernietiging, die de mensheid nu organiseert. Gelukkig zijn er ook duizenden hoopvolle verhalen van groepen, wetenschappers en gewone mensen, die wegen van herstel gaan. Voor Brazilië getuigt hiervan het puike boek: ‘Biologia da conservação’ de Richard B. Primack e Efraim Rodrigues, Editora Vida, Londrina, 2002. Voor kinderen in onderwijsverband is aan te raden: ‘A escola sustentável. Eco-Alfabetizando pelo ambiente’, de Lucia Legan, Imprensaoficial, São Paulo, 2004.
|
