|
|
|
|
27 maart 2009: Soja, tabak en het kruis |
Het is een gevulde week: van Guaraciaba over Concórdia en Ijuí naar Santa Cruz do Sul. Met een hels ritme van diverse groepen en thema’s: sementes crioulas met boeren en studenten van Casa Rural Familiar in Guaraciaba; omwille van wereldwaterdag over water in de escola técnica van Concórdia; ’s namiddags in de Faculdade FACC, met Fetraf, Embrapa ‘varkens en gevogelte’, milieubeweging, plaatselijke overheden, de directeur van de kersverse faculteit, etc.; ’s avonds voor de derde keer in Concórdia, voor studenten verpleging en diëtisten aan de universiteit Contestado vanuit de DVD ‘Koe 80 heeft een probleem’; een dag later: Ijuí met studenten landbouwingenieur aan de plaatselijke universiteit. Tussendoor interviews voor kranten en radio’s. Er is veel debat. Zo begint het thema ‘water’ in dit waterrijke land te leven. In deelstaat Goiás zie ik langs de autoweg een verkeersplaat: ‘Preservar água é dever de todos’.
Soja, tabak en het kruis.
Het is een gevulde week: van Guaraciaba over Concórdia en Ijuí naar Santa Cruz do Sul. Met een hels ritme van diverse groepen en thema’s: sementes crioulas met boeren en studenten van Casa Rural Familiar in Guaraciaba; omwille van wereldwaterdag over water in de escola técnica van Concórdia; ’s namiddags in de Faculdade FACC, met Fetraf, Embrapa ‘varkens en gevogelte’, milieubeweging, plaatselijke overheden, de directeur van de kersverse faculteit, etc.; ’s avonds voor de derde keer in Concórdia, voor studenten verpleging en diëtisten aan de universiteit Contestado vanuit de DVD ‘Koe 80 heeft een probleem’; een dag later: Ijuí met studenten landbouwingenieur aan de plaatselijke universiteit. Tussendoor interviews voor kranten en radio’s. Er is veel debat. Zo begint het thema ‘water’ in dit waterrijke land te leven. In deelstaat Goiás zie ik langs de autoweg een verkeersplaat: ‘Preservar água é dever de todos’.
Zwaard en kruis. Soja en maïs.
De volgende etappe is richting: universiteit van Santa Cruz do Sul. Het wordt een activiteit met vertegenwoordigers van diverse NGO’s, kerken, boeren, gemeentebesturen, professoren, Ministério do Desenvolvimento Agrária. De bustocht van Cruz Alta, via Vera Cruz naar Santa Cruz do Sul brengt me met een teletijdsmachine terug in de 16e eeuw: van kruis over kruis naar kruis. Het kan niet op. Indertijd ging de verovering vlot met kruis en zwaard. In de christelijke traditie is het kruis het symbool, niet alleen van lijden en dood, maar vooral van glorie en overwinning. Overwinning van het Leven op de vele vormen van dood. In de geschiedenis van bloed en tranen draaide het koppel kruis-zwaard de logica om. Leven werd dikwijls verstikt door de goden van de dood. Daarom is er in de Braziliaanse deelstaat Espirito Santo niet alleen Vitória, maar heerst in Bahia ook Vitória da Conquista. Welke Heilige Geest was hier indertijd aan het werk? Voltrekt de conquista zich vandaag niet met zaden, gentechnologisch gekoppeld aan chemie? Het koppel kruis-zwaard is op de internationale veevoedermarkt van gedaante veranderd in soja-maïs. De GGO-soja, wiens prijs op de beurs van Chicago wordt bepaald. In dollar. De dollar, ja, die versierd wordt met ‘In God we trust’. Op welke God wordt hier vertrouwd? Wie wordt aanbeden en wie zijn de slachtoffers? Het is geen hoogverheven kruis, geen waar kruis. Er is niets heiligs aan kruisen die slachtoffers worden opgelegd.
Het verzet en zijn kruis.
Cruz Alta, oorspronkelijk een streek van tropeiros met vee, wordt duidelijk beheerst door grootgrondbezitters. Voor zover het oog reiken kan, niets anders dan monocultuur soja. Een ‘ideale’ inleiding op de activiteit van ’s namiddags: ‘Debat over monocultuur van soja’.Gelukkig bestaan er bergen en rotsen. Zij zorgen ervoor dat halfweg nog prachtige landschappen zich kunnen ontplooien. Een zalf op mijn wond bij het zien van de geteisterde aarde. Gekruisigde aarde?
Bij het naderen van Santa Cruz do Sul wordt duidelijk wie hier mét de aarde gekruisigd wordt en welke goden het hier voor het zeggen hebben. Onderweg passeerden we vele boerderijtjes van de gezinslandbouw. Ze telen o.a. tabak en drogen de bladeren in de typische droogschuurtjes.
Albino Gewehr, de drijvende kracht achter het tabaksboerenverzet, komt me in de rodoviária ophalen. Hij rijdt ons eerst rond in het Mekka van de tabak: de grootste site ter wereld met Amerikaans, Europees en Japans kapitaal. Phillip Morris, Souza Cruz (alweer ‘Cruz’; grootste sigarettenfabrikant van braziliaanse komaf, maar onderdeel van British American Tobacco) en co, alle zijn ze hier mooi verzameld. De tabaksindustrie is in dit epicentrum, op dit kruispunt, omnipresent, omdat ze hier de boeren in bijna slaventoestand kan doen laten werken. De tabaksteelt verdwijnt in België, in Europa wegens ‘te duur’. De ‘In God we trust’ kan meer winsten maken met Braziliaanse boerenhanden.
De kruisweg wordt mijn ongeplande inleiding van het debat (1) . Benieuwd of de vertegenwoordigers van de tabaksindustrie de praat van die ‘gringo’ kunnen smaken. Wie kruisen thematiseert, kan natuurlijk de haat van de hogepriesters en van het Sanhedrin over zich heen krijgen. Het Sanhedrin dat o.m. zorgt dat Brazilië nu op wereldvlak de Number One is in het gebruik van pesticiden. De plaatselijke Fetrafmensen vrezen gelukkig de confrontatie niet. Albino Gewehr en de honderden boeren ‘weren’ en verdedigen zich. Ze gebruiken geen ‘geweer’, maar zijn vast van plan om de afhankelijkheid te breken en alternatieven te ontwikkelen. Tegenstand wordt hen niet gespaard. Zouden zij zich herkennen in het ‘ware’ kruis?
Ooit zullen zwaarden tot ploegscharen omgesmeed worden.
Ooit zal tabak maniok worden.
Zal ooit het échte kruis van de échte overwinning triomferen?
Luc Vankrunkelsven,
Santa Cruz do Sul, 27 maart 2009.
(1) Terwijl ik in Santa Cruz do Sul over deze onheilige praktijken spreek, krijg ik een mail binnen van een professora uit Cuiabá. Om mijn toespraak in de universiteiten daar voor te bereiden. De moeite om naar te kijken: http://www.youtube.com/watch?v=jROc509oYkw
en http://www.youtube.com/watch?v=lDED73H3CHc
|
|
|
|
