|
|
|
Woensdag stelde minister van Leefmilieu Kris
Peeters (CD&V) samen met de Vlaamse meerderheidspartijen het
voorstel van decreet voor een nieuw Mestactieplan (MAP3) voor. Doordat
Europa Vlaanderen heeft ingekleurd als 100 procent kwetsbaar, zijn de
bemestingsnormen veel strenger geworden. "We hebben gestreefd naar
transparantie, eenvoud en werkbaarheid op het terrein", zegt Patrick
Lachaert (VLD), voorzitter van de commissie Leefmilieu. "We wilden de
dynamiek in de economische sector die de landbouw is, behouden".
Door
een falend mestbeleid werd Vlaanderen veroordeeld door Europa en wordt
het bijgevolg ingekleurd als 100 procent kwetsbaar. Dat betekent dat de
bemestingsnorm vanaf 1 januari 2007 wordt teruggebracht naar 170 kg
stikstof per ha en per jaar. De komende weken zal bij de Europese
Commissie een derogatieverzoek worden ingediend om in bepaalde gebieden
te mogen afwijken van die bemestingsnorm. Door die strengere
bemestingsnormen vergroot het mestoverschot.
Het voorstel van
decreet voorziet ook in een uitbreiding van de mestverwerking. De
mestverwerkingsplicht wordt uitgesmeerd over een grotere groep
bedrijven, maar daalt van 95 procent naar 60 procent van het netto
stikstofoverschot. Bovendien zal de mestverwerkingsplicht
gedifferentieerd worden naar gemeenten. "Waar de waterkwaliteit goed
is, zal de verwerkingsplicht dalen", aldus Erik Matthijs die voor
CD&V in de commissie Leefmilieu zetelt.
De invoering van
mestverwerkingscertificaten is een nieuwe maatregel in het voorstel.
Bedrijven die meer mest verwerken dan ze verplicht zijn, kunnen
mestverwerkingscertificaten verkopen aan bedrijven die niet aan de
verwerkingsplicht voldoen. "Zo kan de mest worden verwerkt waar dat het
goedkoopst is", legt Bart Martens (SP.A) uit. Ook nieuw in dit voorstel
is dat bedrijven die meer mest verwerken dan ze verplicht zijn, ook
opnieuw kunnen groeien.
De nutriëntenhalte wordt omgezet naar
nutriëntenemissierechten. "Ze zijn vrij makkelijk verhandelbaar en ook
zij moeten toelaten dat bedrijven opnieuw kunnen groeien", aldus
Martens. "Bij elke overname van nutriëntenemissierechten geldt evenwel
een afroming van 25 procent. Enkel verhandelingen in familieverband
worden hiervan vrijgesteld. Op die manier kunnen de individuele
bedrijven opnieuw groeien, terwijl de hele sector krimpt", legt de
voormalige woordvoerder van de Bond Beter Leefmilieu tevreden uit.
In
het nieuwe voorstel van decreet staat ook een oplossing voor slapende
emissierechten. "Aan de rechten van individuele bedrijven wordt niet
geraakt. Maar slapende rechten kunnen niet verhandeld worden. Wanneer
een bedrijf zijn emissierechten wil verkopen waarvan een deel slapend
is, dan wordt er eerst 25 procent afgeroomd. Zijn er nadien nog
slapende emissierechten over, dan worden ook zij afgeroomd", zegt
Martens. "Op die manier kunnen we verhinderen dat stopgezette bedrijven
alsnog geld kunnen slaan uit hun emissierechten".
Opdat de
landbouwers zich aan de regels van dit toch wel technische decreet
zouden kunnen houden, krijgt de Mestbank naast een conrolerende functie
ook een sensibiliserende rol. "De Mestbank zal niet meer louter
politieagent zijn, maar zal de landbouwers moeten steunen, raad geven,
berispen en bestraffen, in die volgorde wel te verstaan", zegt Erik
Matthijs. Basis- en superheffingen die in het vorige MAP aanleiding
gaven tot discussies en problemen zijn in het nieuwe voorstel
geschrapt. "Dit systeem was louter bestraffend en niet gedragssturend.
Daarom werd er nu gekozen voor administratieve geldboetes. Zware
overtredingen zullen wel nog strafrechtelijk vervolgd worden", aldus
Martens.
Alle partijen zijn blij met het voorstel dat op tafel
ligt. "Volgens mij is MAP3 het beste mestactieplan ooit", stelt
Martens. "De landbouwer krijgt heel wat meer keuzevrijheid en
verantwoordelijkheid. Het is aan hem om op het terrein te bewijzen dat
dit een juiste keuze is die de regeringspartijen gemaakt hebben". Tinne
Rombouts (CD&V) vindt het voorstel op Vlaams niveau zeer streng,
maar "op individueel bedrijfsniveau laat het meer ademruimte en kansen
voor de landbouwers".
Het voorstel van decreet moet nu in
sneltempo goedgekeurd worden in de commissie Leefmilieu en nog voor het
kerstreces door het Vlaams Parlement. Minister Peeters maakt zich sterk
dat de Europese Commissie geen bezwaren meer zal hebben tegen het MAP.
Lees ook:
Interview: "Ultieme test is de waterkwaliteit"
KERNPUNTEN VOORSTEL NIEUW MESTDECREET
1. Correct omzetten van Europese richtlijn
Het
nieuwe mestdecreet is de implementatie van het actieprogramma dat aan
de lidstaten van Europa wordt opgelegd op basis van de
nitraatrichtlijn, die tot doel heeft de waterverontreiniging die wordt
veroorzaakt of teweeggebracht door nitraten uit agrarische bronnen te
verminderen en verdere verontreiniging van die aard te voorkomen.
Ook de NEC-richtlijn, die de ammoniakemissie viseert, speelt een rol in dit dossier.
Tenslotte is ook de Kaderrichtlijn Water gericht op een goede ecologische toestand van het water.
2. Administratieve vereenvoudiging
Bij
de uitwerking van het voorstel van decreet werd ook rekening gehouden
met de vraag naar administratieve vereenvoudiging. De landbouwers
krijgen in de toekomst de mogelijkheid om hun percelen in één operatie
zowel voor de Mestbank als voor administratie Landbouw en Visserij te
laten registreren in het kader van de eenmalige perceelsregistratie.
Daarmee werd in het nieuwe mestdecreet rekening gehouden met de nieuwe
definities van landbouwer, exploitatie, landbouwgrond, bedrijf :
-
cfr. de Verordening 1782/2003/EG van de Raad van 29 september 2003 tot
vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften voor regelingen
inzake rechtstreekse steunverlening in het kader van het
gemeenschappelijk landbouwbeleid en tot vaststelling van bepaalde
steunregelingen voor landbouwers en
- cfr. de Verordening
795/2004/EG van de Commissie van 21 april 2004 houdende bepalingen voor
de uitvoering van de bedrijfstoeslagregeling waarin is voorzien bij de
Verordening 1782/2003/EG.
3. Vlaanderen volledig kwetsbaar
De
nitraatrichtlijn legt de lidstaten op ervoor te zorgen dat de
meststoffen op het juiste ogenblik in de juiste dosering op het land
gebracht wordt. Voor de kwaliteit van oppervlakte- en grondwater wordt
verwezen naar de grenswaarde van 50 mg nitraat per liter water.
Tevens
wordt de mogelijke eutrofiëring van bepaalde wateren zoals kustwateren
en zeewater als criterium weerhouden om wateren aan te duiden die door
verontreiniging kunnen worden beïnvloed, als de maatregelen opgelegd
door de nitraatrichtlijn achterwege blijven.
Alle wateren van het Vlaamse Gewest worden als kwetsbaar aangeduid en gans Vlaanderen is kwetsbare zone water.
Het voorstel van decreet bevat volgende elementen opgelegd door de nitraatrichtlijn :
1) De periodes die niet geschikt zijn voor het op of in de bodem brengen van meststoffen;
2) De capaciteit van de opslagtanks voor dierlijke mest;
3)
De beperking van het op of in de bodem brengen van meststoffen,
overeenkomstig de goede landbouwpraktijken en rekening houdend met de
kenmerken van de betrokken kwetsbare zone :
- waar mag er bemest worden;
- in welke dosis, naargelang de gewasgroep en de soort mest maximum 170 kg N uit dierlijke mest;
- de fosfaatverzadigde gebieden;
- opbrenging op steile hellingen, drassig, ondergelopen, bevroren of met sneeuw bedekt land;
- opbrenging van mest nabij waterlopen;
- emissie-arme aanwending.
Derogatieverzoek
Conform
de nitraatrichtlijn zal in de komende weken bij de Europese Commissie
ook een derogatieverzoek ingediend worden om te mogen afwijken van de
maximale bemestingsnorm van 170 kg stikstof (N) uit dierlijke mest per
ha en per jaar. De nitraatrichtlijn laat dit toe op basis van lange
groeiperiodes van de gewassen en het feit dat sommige gewassen een hoge
stikstofopname hebben. De Europese Commissie beoordeelt dergelijk
verzoek en kan dergelijke derogatie toestaan mits aan een aantal
voorwaarden wordt voldaan.
Indien het Vlaamse Gewest een derogatie
op de 170 kg N uit dierlijke mest per ha en per jaar verkrijgt, is in
het voorstel van decreet de machtiging voorzien zodat de Vlaamse
regering de bijkomende voorwaarden - opgelegd door de Europese
Commissie bij deze derogatie - zal kunnen implementeren via een
uitvoeringsbesluit.
4. Bedrijven en hun landbouwgronden
Bedrijven
worden - in het kader van dit voorstel van decreet - steeds als geheel
bekeken met al hun gronden, dit voor het berekenen van zowel de
mestoverschotten als de mestverwerkingsplicht.
Er kunnen waterkwaliteitsgroepen worden opgericht om de mensen nauw te betrekken bij de nitraat- en fosfatenproblematiek.
5. Inventarisatie en monitoring
Het
mestbeleid zal steunen op de inventarisatie van de mestproductie, de
perceelsregistratie, de monitoring van het nitraatresidu en van de
Map-meetpunten in grond- en oppervlaktewater, het jaarlijks
voortgangsrapport, de controle en het toezicht. De controle op het
vervoer zal hier een voorname rol spelen. Er wordt in dit kader gemikt
op IT-toepassingen en op de controle via het AGR-GPSsysteem.
6. Gebiedsgericht beleid
Het
nieuwe mestdecreet geeft aan de Vlaamse Regering de mogelijkheid om een
gebiedsgericht beleid te voeren op grond van bepalingen betreffende :
- de periodes voor het opbrengen van mest op het land, in functie van de waterkwaliteit
- de beperking van de mogelijkheden van overname, omzetting van diersoort en samenvoeging tot dezelfde diersoort
- het opkopen van nutriëntenemissierechten in bepaalde gebieden
-
het regelen of beperken van de afzet van dierlijke mest en van
mestoverschotten, door invoer of de vestiging of uitbreiding van
bedrijven in bepaalde gemeenten
De mestverwerkingsplicht wordt in het voorstel van decreet gekoppeld aan de productiedruk in de gemeenten.
7. De dynamiek van de ondernemingen
Uitgangspunt
is dat de bedrijven, als ze wensen te produceren, een correcte afzet
van hun dierlijke mest organiseren. De beperking van de productie wordt
behouden, maar de ondernemingsdynamiek wordt ondersteund. De
nutriëntenhalte wordt omgezet in nutriëntenemissierechten, uitgedrukt
in NER-D op basis van tabellen gevoegd bij het nieuw mestdecreet, en
die vrij gemakkelijk verhandelbaar zijn .
Bij deze omzetting zal
er moeten op toegezien worden dat het globaal aantal dieren op Vlaams
niveau niet stijgt, zonder dat er afbreuk gedaan wordt aan de
individuele rechten van de bedrijven. Concreet zal zowel naar dieren
als mestproductie gekeken worden en zal een omrekeningstabel
vastgesteld worden door de Vlaamse regering.
Bedrijven zullen op twee wijzen kunnen groeien :
-
door nutriëntenemissierechten over te nemen met afroming van 25 %,
behalve als het gaat om een eerste installatie of binnen een familie in
de eerste graad in rechte nederdalende lijn
- door bijkomende
nutriëntenemissierechten-mestverwerking te ontvangen, mits een aantal
randvoorwaarden (zoals bewezen mestverwerking) en op voorwaarde dat de
mestverwerking globaal in Vlaanderen groeit.
8. Het nitraatresidu
Als
enige regio in Europa gebruikt Vlaanderen het meten van het
nitraatresidu op het veld als waardemeter, die in rechtstreeks verband
staat met de op het perceel gebrachte meststof.
De
nitraatresidumetingen zijn instrumenten in het kader van de handhaving
en zijn geen doel op zich. Tot uiterlijk einde 2008 is de grenswaarde
90 kg stikstof per ha op een diepte van 0,90 m. Er worden per jaar
duizenden stalen genomen en geanalyseerd in risicogebieden, waar de
gemiddelde nitraatconcentratie per jaar in het oppervlaktewater en
grondwater een bepaald niveau overschrijdt.
De definitieve
grenswaarden voor het nitraatresidu worden vastgelegd op basis van een
evaluatie van de resultaten van de bijkomende metingen en de aanvulling
van bestaand en verder wetenschappelijk onderzoek.
9. De mestverwerkingsplicht
Gezien
Vlaanderen volledig kwetsbaar zal zijn in de periode van het
actieprogramma 2007-2010, zal mestverwerking verder moeten uitgebreid
worden in het kader van de verminderde afzetmogelijkheden van dierlijke
mest. Een haalbare en realistische mestverwerkingsplicht wordt opgelegd
en is noodzakelijk om te kunnen blijven produceren.
De mestverwerkingsplicht op het netto stikstofoverschot van de bedrijven of bedrijfsgroepen ziet eruit als volgt :
a) Indeling van de gemeenten in 3 soorten volgens de productiedruk in kg N per ha.
- kleiner of gelijk aan 170 kg/ha : 10 % verwerkingsplicht
- meer dan 170 kg/ha en lager of gelijk aan 340 kg/ha : 20 %
- meer dan 340 kg/ha : 30 %
b) Bovendien nog verwerking van 0,6 % per volle schijf van 1000 kg netto stikstofoverschot
Let
wel : er wordt rekening gehouden met de schaalnadelen voor kleine
familiale bedrijven, door de verwerking slechts op te leggen voor wie
een te verwerken hoeveelheid heeft van meer dan 5000 kg netto stikstof.
De
substitutiemogelijkheid, die vandaag vooral met pluimveemest bestaat,
kan verder gezet worden via de aankoop van mestverwerkingscertificaten,
beperkt tot maximaal 5000 kg netto stikstof.
10. De handhaving
De
hoeksteen van het voorstel van decreet is de handhaving. Elke
landbouwer krijgt de kans om zijn verantwoordelijkheid op te nemen en
dient de regelgeving na te leven. Belangrijk is hier ook de rol van de
Mestbank, die vertrekt van haar ondersteunende taak in het kader van
een participatief milieubeleid. De Mestbank heeft een
knipperlichtfunctie en zal de landbouwers maximaal sensibiliseren en
verwittigen van een mogelijke overtreding. Aansluitend bij het ontwerp
van handhavingsdecreet zullen ambtenaren kunnen optreden met
raadgevingen en aanmaningen.
Voor de bestraffing is in hoofdzaak
gekozen voor het instrument van de administratieve geldboete. De
zwaarste overtredingen zullen strafrechterlijk beteugeld worden.
De basis- en superheffingen, die aanleiding gaven tot veel discussies en problemen, worden afgeschaft.
Zodra het milieuhandhavingsdecreet in werking treedt, zal de handhaving van het mestdecreet op deze basis gebeuren.
11. Een klantvriendelijke Mestbank
De
Mestbank krijgt een voorname rol toebedeeld in een beleid dat de
landbouwers wil oproepen en sensibiliseren om, in het kader van de
goede landbouwpraktijken, duurzaam te ondernemen met het oog op het
vrijwaren en verbeteren van de milieukwaliteit. Er wordt een duidelijk
onderscheid gemaakt tussen de ondersteunende taken en de controletaken
van de Mestbank.
Het milieuvergunningenbeleid daarentegen behoort
tot de essentiële taken van de afdeling milieuvergunningen en de
milieuinspectie. De bevoegdheid van de Mestbank m.b.t. de
milieuvergunningen is beperkt tot advies.
12. Wetenschappelijk onderzoek
De
Europese Commissie was het ermee eens dat er tijdens dit actieprogramma
nog bijkomend wetenschappelijk onderzoek zou gedaan worden betreffende
volgende topics :
1° De bemestingsnorm voor maïs en graangewassen op zandgrond : de resultaten worden verwacht ten laatste in 2009;
2°
De resultaten van de staalnames van het nitraatresidu, teneinde de
nitraatresiduwaarde vast te stellen in relatie tot de waterkwaliteit.
De resultaten worden verwacht ten laatste in de tweede helft van 2008;
3° De kritische grenswaarde voor fosfaatdoorslag. De resultaten van deze studie worden verwacht in de tweede helft van 2009.
13. Natuur
Wat
betreft de regulering van bemesting in kwetsbare zones van ecologisch
waardevolle agrarische gebieden, natuurgebieden en bosgebieden (art.
15bis en 15ter) is het de bedoeling om in het voorjaar 2007 een
voorstel van decreet in te dienen dat deze materie regelt, de bestaande
regeling moderniseert en op een meer eenvoudige wijze vervangt. Hierbij
zal niet geraakt worden aan de milieu- en natuurdoelstellingen en met
inbegrip van aandacht voor de specifieke problematiek van de
akkerbouwers.
|
|
|
|
