GGO-vrije duurzame wereld

GGO gewassen hebben de Verenigde Staten naar schatting $12 miljard gekost in de vorm van landbouwsubsidies, onverkoopbare producten en vanwege ggo besmettingen naar de producent teruggeroepen producten. Massale misoogsten in GGO Bt katoen tot wel 100% zijn gemeld in India.

De gentechnologische bedrijven zijn sinds 2000 snel afgenomen, en investeringsadviseurs voorspellen dat de agrarische sector van de gentechnologie geen toekomst heeft. Ondertussen bereikte het wereldwijde verzet tegen GGO's een climax in 2002, toen Zambia voedselhulp in de vorm van GGO maïs weigerde ondanks de dreigende hongersnood.

2. GGO gewassen vormen een groeiend probleem voor boeren

Van begin af aan had de industrie veel last van de instabiliteit in hun transgene lijnen. Het is goed mogelijk dat dit de oorzaak is voor een reeks mislukkingen bij GGO gewassen. Een bespreking uit 1994 stelt: 'Hoewel er enkele voorbeelden zijn van planten waarin de expressie van het transgene materiaal stabiel is, kon het wel eens zo zijn dat dit de uitzonderingen zijn die de regel bevestigen. Bij informele navraag bij 30 bedrijven die betrokken zijn bij het op de markt brengen van transgene gewassen gaven vrijwel alle respondenten aan dat ze enige mate van inactiviteit van het transgene materiaal hadden waargenomen. Veel respondenten gaven aan dat de meeste gevallen van transgene inactiviteit nooit in de literatuur worden opgenomen.'

In Canada is door kruising tussen transgene en niet-transgene soorten een koolzaad ontstaan dat resistent is tegen drie soorten onkruidbestrijdingsmiddelen. Deze planten hebben zich wijd verspreid [als moeilijk te bestrijden onkruid]. Vergelijkbare multi-resistente, bestrijdingsmiddelen-tolerante gewassen en onkruiden zijn in de Verenigde Staten verschenen. In de Verenigde Staten vormen glyphosaat-tolerante onkruiden een plaag in de GGO katoen en GGO soja, waar het erg giftige bestrijdingsmiddel atrazine moest worden ingezet tussen de glufosinaat-tolerante GGO maïs.

Tegelijkertijd dreigen de Bt-biopesticide producerende GGO gewassen ook te leiden tot 'superonkruid' en Bt-resistente plaagdieren.

3. Besmetting op grote schaal is onvermijdelijk

Grootschalige besmetting ...

Hoewel er in 1998 een officieel moratorium is ingesteld op transgene maïs, is uitgebreide transgene besmetting aangetoond bij landrassen van maïs in afgelegen regio's van Mexico. Daarna is intensieve besmetting geconstateerd in Canada. Bij een test bleken 32 van de 33 geteste gecertificeerde zaadbanken besmet te zijn.

Nieuw onderzoek wijst uit dat transgene pollen, die direct bij de plant op de grond terechtkomen of eerst door de wind worden verspreid, een belangrijke bron van transgene besmetting zijn. Dat besmetting onvermijdelijk is, wordt algemeen bevestigd; er kan dus geen sprake zijn van coëxistentie tussen transgene en niet-transgene gewassen.

4. Genetisch gemodificeerd, GM voedsel niet veilig

In tegenstelling tot wat veel voorstanders beweten, is de veiligheid van GGO gewassen niet bewezen. De regulering van GGO's heeft van het begin af aan slecht gefunctioneerd. Het was gebaseerd op een benadering die lijnrecht stond tegenover het voorzorgsbeginsel, met de nadruk op het snel toelaten van een product, ten koste van veiligheidsoverwegingen. Het principe van '[substantial equivalence]' (wezenlijke gelijkheid) waarop de risico-analyses zijn gebaseerd, is opzettelijk vaag en slecht gedefinieerd, en geeft bedrijven een vrijbrief om te beweren dat transgene gewassen 'substantial equivalent' zijn aan niet-transgene gewassen, en dus 'veilig'.

5. Ernstige zorgen over de veiligheid van GM voedsel

Er zijn maar weinig betrouwbare studies verricht naar de voedselveiligheid van GM voedsel. Toch geven de beperkte resultaten al reden voor bezorgdheid. In de tot dusverre enige systematische studie naar GM voedsel worden groeifactor-achtige verschijnselen gevonden in de maag en dunne darm van jonge ratten, die niet geheel toegeschreven konden worden aan het transgene product (de stof die ze expres wilden laten maken - vertaler), en daarom toegeschreven worden aan het proces van modificatie, of van het genconstruct als geheel. Dat zou betekenen dat dit effect bij alle GM voedsel op kan treden. Er zijn ten minste twee andere, meer beperkte, onderzoeken gedaan die ook ernstige vragen oproepen over de veiligheid.

6. Gevaarlijke producten van genen worden ingebouwd in gewassen

Bt proteinen, ingebouwd in 25% van alle transgene gewassen, blijken schadelijk te zijn voor een scala aan onschuldige insecten. Sommige ervan zijn ook sterk immunogeen en allergeen. Een team van wetenschappers waarschuwt tegen het gebruik van Bt gewassen voor menselijke consumptie.

Voedselgewassen worden in toenemende mate gebruikt om medicijnen en stoffen te produceren, waaronder A.: cytokinen waarvan bekend is dat ze het immuunsysteem onderdrukken, ziekten induceren en toxisch zijn voor het centraal zenuwstelsel; B.: interferon alpha dat dementie veroorzaakt, neurotoxisch is en invloed heeft op humeur en cognitieve prestaties; C.: vaccins; en D.: virale sequenties zoals het 'spike' eiwitgen van het varkenscoronavirus, uit dezelfde familie als het SARS virus dat in verband wordt gebracht met de huidige epidemie. Het glycoproteine gen gp120 van het AIDS virus HIV-1, ingebouwd in GGO maïs als een 'goedkoop, eetbaar oraal vaccin' dient als weer een andere biologische tijdbom, omdat het kan ingrijpen op het immuunsysteem en kan recombineren met virussen en bacteriën waardoor nieuwe en onvoorspelbare pathogenen kunnen ontstaan.

7. Terminatorgewassen verspreiden mannelijke steriliteit bij planten

Gewassen waarin 'zelfmoord'genen zitten die mannelijke steriliteit veroorzaken, zijn gepromoot als een middel om de verspreiding van transgenen te voorkomen. In werkelijkheid verspreiden de hybride gewassen, die aan de boeren verkocht worden, deze steriliteit, evenals de resistentie tegen bestrijdingsmiddelen, via de pollen.

8. Breed-spectrum bestrijdingsmiddelen zeer giftig voor mensen en andere soorten

Glufosinaat ammonium en glyphosaat worden gebruikt in combinatie met bestrijdingsmiddelen-tolerante transgene gewassen. 75% van alle transgene gewassen bestaan uit dit type (beter bekend als Roundup Ready - vertaler). Beide stoffen zijn systemisch en werken als gif in op het metabolisme. Er werd een reeks aan schadelijke effecten van voorspeld, die ook aangetoond zijn.

Glufosinaat-ammonium wordt in verband gebracht met vergiftigingsverschijnselen van neurologische aard, in het ademhalingssysteem, in het maagdarmkanaal en van het bloedsysteem, daarnaast met aangeboren afwijkingen bij mensen en zoogdieren. Het is giftig voor vlinders en een aantal nuttige insecten, voor larven van schelpen en oesters, voor watervlooien en enkele zoetwatervissen, en in het bijzonder voor de regenboogzalm. Het remt nuttige bodembacteriën en schimmels, met name de stikstofbinders.

Glyphosaat is de meest voorkomende oorzaak van klachten en vergiftigingen in het Verenigd Koninkrijk. Verstoringen van veel lichaamsfuncties zijn gerapporteerd na blootstelling aan normale gebruiksconcentraties.

Blootstelling aan glyphosaat verdubbelt bijna het risico van late spontane abortus, en bij kinderen van gebruikers van dit middel hebben een verhoogd aantal neuro-gedragsstoornissen. Het vertraagt de ontwikkeling van het skelet van de foetus bij laboratoriumratten. Het blokkeert de vorming van steroïden, en is genotoxisch bij zoogdieren, vissen en kikkers. Blootstelling van regenwormen aan concentraties zoals die in het veld voorkomen veroorzaakt tenminste 50 procent mortaliteit en significante schade aan de ingewanden van de overlevende wormen. Roundup verstoorde celdeling, wat in verband kan worden gebracht met kanker bij mensen.

De bekende effecten van zowel glufosinaat als glyphosaat zijn zo ernstig dat verder gebruik van deze bestrijdingsmiddelen gestopt zou moeten worden.

9. Genetische modificatie leidt tot super-virussen

De zonder twijfel meest verraderlijke gevaren van genetische modificatie zijn inherent aan het proces van modificatie, dat zowel het werkingsgebied als de waarschijnlijkheid van horizontale genoverdracht en recombinatie vergroot: de snelweg voor de vorming van virussen en bacteriën die epidemieën veroorzaken. Dit werd in 2001 nog eens onderstreept, doordat 'bij toeval' een dodelijk muizenvirus gevormd werd tijdens een ogenschijnlijk onschuldig gentechnologisch experiment.

Nieuwere technieken, zoals DNA shuffling geven genetici de mogelijkheid om in het laboratorium binnen een paar minuten miljoenen recombinante virussen te creëren, die in de miljarden jaren van de evolutie nooit bestaan hebben. Ziekteverwekkende virussen en bacteriën en hun genetisch materiaal zijn de belangrijkste materialen en gereedschappen voor gentechnologie, en even goed ook voor het opzettelijk maken van biologische wapens.

10. Transgeen DNA uit voedsel opgenomen door bacteriën in de menselijke darm

Er is experimenteel bewijs dat transgeen DNA uit planten opgenomen is door bodembacteriën en door bacteriën in de darmen van vrijwillige proefpersonen. Het markergen voor resistentie tegen antibiotica kan van transgeen voedsel overgaan op pathogene bacteriën, waardoor infecties erg moeilijk te behandelen worden.

11. Transgeen DNA en kanker

Het is bekend dat transgeen DNA de vertering in de darm doorstaat en terecht kan komen in het genoom van zoogdiercellen, waardoor de mogelijkheid van het induceren van kanker een mogelijkheid wordt.

Het kan niet worden uitgesloten dat het voeren van GGO producten zoals maïs aan dieren risico's inhoudt, niet alleen voor de dieren maar ook voor de mensen die de dierlijke producten eten.

12. CaMV 35S promotor verhoogt horizontale genoverdracht

Er zijn aanwijzingen dat transgene genconstructen waarin de CaMV 35S promotor zit extra instabiel zijn en vatbaar zijn voor horizontale genoverdracht en recombinatie, met alle risico's van dien: genmutaties door het willekeurig inbrengen in het genoom, kanker, reactivatie van "slapende" virussen en de ontwikkeling van nieuwe virussen. Deze promotor is aanwezig in de meeste van de huidige commercieel verbouwde gewassen.

13. Een geschiedenis vol misleiding en onderdrukken van wetenschappelijk bewijs

Misleiding en het onderdrukken van wetenschappelijk bewijs komt veel voor, met name op het gebied van horizontale genoverdracht. Belangrijke experimenten zijn niet uitgevoerd, of werden slecht uitgevoerd en dan op een misleidende manier gepresenteerd. Veel experimenten hadden geen vervolg, waaronder onderzoek of de CaMV 35S promotor verantwoordelijk is voor de 'groeifactor-identieke' effecten die gevonden zijn bij jonge ratten die GGO aardappels te eten kregen.

Conclusie GGO gewassen zijn er niet in geslaagd de beloofde voordelen te behalen, en vormen een groeiend probleem voor boeren. Transgene besmetting wordt algemeen als onvermijdelijk gezien, waardoor coëxistentie tussen transgene en niet-transgene gewassen niet mogelijk is. En het belangrijkste: de veiligheid van GGO gewassen is niet aangetoond. Integendeel, er is voldoende aanleiding om ernstig bezorgd te zijn over de veiligheid. Zorgen die, als ze genegeerd worden, kunnen leiden tot onomkeerbare schade aan de gezondheid en aan het milieu. GGO gewassen moeten nu met kracht afgewezen worden.

Waarom duurzame landbouw?

1. Hogere productiviteit en oogst, met name in de Derde Wereld

Zo'n 8.98 miljoen boeren volgen duurzame landbouwmethoden op 28.92 miljoen hectare in Azië, Latijns Amerika en Afrika. Betrouwbare data van 89 projecten toont een hogere productiviteit en een hogere oogst: een oogsttoename van 50-100% voor niet- , en 5-10% voor wel geirrigeerde gewassen. Tot de grootste successen behoren Burkina Faso, dat een graantekort van 644kg per jaar naar een jaarlijks overschot van 153kg; Ethiopie, waar 12.500 huishoudens hun oogsten met 60% zagen stijgen; en Honduras en Guatemala, waar 45.000 gezinnen de oogst zagen oplopen van 400-600 kg/ha tot 2.000-2.500 kg/ha.

Lange termijn studies in geindustrialiseerde landen toont dat de oogst voor biologische landbouw vergelijkbaar is met conventionele landbouw, en soms hoger.